Ngay cả việc đựng những viên thuốc này trong lọ có nắp cũng không ngăn được quá trình phân hủy.

Các chuyên gia về thực phẩm đã tìm thấy những vật chất dạng tinh thể - trong đó có vitamin C, một vài dạng vitamin B và các thực phẩm bổ sung khác - có xu hướng chảy rữa không thể phục hồi được.

Điều đó có nghĩa là ở những nơi có độ ẩm cao như trong nhà bếp hay phòng tắm, các dưỡng chất cần thiết sẽ bị phân hủy.

Lisa Mauer, một trợ lý giáo sư về khoa học thực phẩm tại Đại học Purdue, bang Indiana, Mỹ, khuyến cáo người tiêu dùng nên để các loại thuốc bổ ở những nơi rất khô.

Bà nói: “Bạn có thể thấy muối hoặc đường vón cục lại, và đó là dấu hiệu của sự chảy rữa”.

Quá trình này có thể khiến các hóa chất trong sản phẩm trở nên bất ổn định. “Nếu các thành phần tan chảy, chúng sẽ bị giảm chất lượng và tuổi thọ. Ngay cả nắp lọ cũng không ngăn được quá trình suy thoái này”.

Mauer cho biết “Việc mở và đóng nắp hộp sẽ làm thay đổi áp suất ở bên trong. Mỗi lần đóng mở nắp ở trong buồng tắm, bạn sẽ làm tăng độ ẩm trong hộp thuốc một ít”.

“Tùy thuộc vào điều kiện, nhưng trong khoảng thời gian rất ngắn - 1 tuần - bạn có thể mất hết vitamin C trong một vài sản phẩm”.

Theo VnExpress

Khi muốn ngưng dùng một thuốc do tác dụng phụ gây RLCD, cần tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị. Tránh tự ý ngưng dùng đột ngột vì một số thuốc có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không có phương án giảm liều từ từ hoặc chuyển dần sang thay thế bằng một thuốc khác.

Sau đây là danh sách một số thuốc có khả năng gây RLCD:

I- Thuốc chống trầm cảm và thuốc có tác dụng hướng tâm thần:

Amitriptyline (Elavil)
Buspirone (Buspar)
Chlordiazepoxide (Librium)
Chlorpromazine (Thorazine)
Clorazepate (Tranxene)
Desipramine (Norpramin)
Diazepam (Valium)
Doxepin (Sinequan)
Fluoxetine (Prozac)
Fluphenazine (Prolixin)
Imipramine (Tofranil)
Lorazepam (Ativan)
Meprobamate (Equanil)
Mesoridazine (Serentil)
Nortriptyline (Pamelor)
Oxazepam (Serax)
Phenelzine (Nardil)
Phenytoin (Dilantin)
Thioridazine (Mellaril)
Thiothixene (Navane)
Tranylcypromine (Parnate)
Trifluoperazine (Stelazine)

2- Thuốc kháng dị ứng:

Dimenhydrinate (Dramamine)
Diphenhydramine (Benadryl)
Hydroxyzine (Vistaril)
Meclizine (Antivert)
Promethazine (Phenergan)

3- Thuốc hạ huyết áp và lợi niệu:

Atenolol (Tenormin)
Bethanidine
Chlorothiazide (Diuril)
Chlorthalidone (Hygroton)
Clonidine (Catapres)
Enalapril (Vasotec)
Guanabenz (Wytensin)
Guanethidine (Ismelin)
Guanfacine (Tenex)
Haloperidol (Haldol)
Hydralazine (Apresoline)
Hydrochlorothiazide (Esidrix)
Labetalol (Normodyne)
Methyldopa (Aldomet)
Metoprolol (Lopressor)
Minoxidil (Loniten)
Phenoxybenzamine (Dibenzyline)
Phentolamine (Regitine)
Prazosin (Minipress)
Propranolol (Inderal)
Reserpine (Serpasil)
Spironolactone (Aldactone)
Triamterene (Maxzide)
Verapamil (Calan)
Trong số các thuốc hạ áp, thiazides gây RLCD nhiều nhất, kế đến là các beta-blocker. Alpha-blocker thường tương đối ít gây RLCD hơn.

4- Thuốc điều trị bệnh Parkinson:

Benztropine (Cogentin)
Biperiden (Akineton)
Bromocriptine (Parlodel)
Levodopa (Sinemet)
Procyclidine (Kemadrin)
Trihexyphenidyl (Artane)

5- Thuốc hoá trị liệu chống ung thư:

Kháng androgen (Casodex, Flutamide, Nilutamide)
Busulfan (Myleran)
Cyclophosphamide (Cytoxan)
Ketoconazole
Các thuốc đối kháng tương tranh (agonists) với LHRH (Lupron, Zoladex)

6- Các thuốc khác:

Aminocaproic acid (Amicar)
Atropine
Clofibrate (Atromid-S)
Cyclobenzaprine (Flexeril)
Cyproterone
Digoxin (Lanoxin)
Disopyramide (Norpace)
Estrogen
Finasteride (Propecia, Proscar)
Furazolidone (Furoxone)
H2 Blockers (Tagamet, Zantac, Pepcid)
Indomethacin (Indocin)
Các thuốc hạ lipid máu
Metoclopramide (Reglan)
Các thuốc NSAID (Ibuprofen, v.v.)
Orphenadrine (Norflex)
Prochlorperazine (Compazine)

7- Các thuốc giảm đau có Opium

Morphine
Methadone
Fentanyl (Innovar)
Meperidine (Demerol)
Codeine
Oxycodone (Oxycontin, Percodan)
Hydromorphone (Dilaudid)

8- Các loại ma tuý, gây nghiện:

Rượu bia
Amphetamine
Barbiturate
Cocaine
Cần sa
Heroin
Nicotine

Danh sách trên đây chưa thật hoàn toàn đầy đủ, nhưng phần nào có thể giúp ích cho thầy thuốc lâm sàng trong việc chọn lựa các loại thuốc phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.

1. Chườm đá

Chườm đá lên vùng bị đau là cách hữu hiệu giúp giảm đau do Gout, cố gắng chườm túi đá từ 10 - 15 phút sẽ thấy giảm đau đáng kể.

2. Quả anh đào

Anh đào có tác dụng giảm lượng acid uric trong cơ thể vì thế giảm bệnh Gout, ăn hoặc uống nước ép anh đào đều rất có lợi cho người bị Gout.

3. Uống nhiều nước

Nước có tác dụng làm loãng lượng acid uric trong cơ thể vì thể giúp giảm bệnh Gout. Những người bị Gout nên uống càng nhiều nước càng tốt.

4. Vitamin C

Những người bị Gout nên tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C trong chế độ ăn để giảm viêm sưng.

5. Uống dấm táo và mật ong

Dùng 2 thìa dấm táo và 2 thìa mật ong 2 lần mỗi ngày giúp giảm Gout rất hiệu quả.

6. Luyện tập

Tập các bài tập khớp giúp giảm các cơn đau do Gout gây ra, nên vận động các khớp đều hàng ngày.

Tập luyện thể thao đều có tác dụng giảm đau khớp, giúp các khớp chắc khoẻ và tăng cường sự trao đổi chất của cơ thể.

7. Dâu tây

Dâu tây tươi được biết đến với tác dụng làm trung hoà lượng acid uric nên rất tốt cho người bị Gout.

8. Ngâm chân

Những người bị Gout nên ngâm chân trong nước muối pha loãng giàu magiê giúp cải thiện lưu thông máu, thải độc tố ra khỏi cơ thể và giảm stress hiệu quả.

Theo DT

ÐẶC TÍNH CỦA MỘT SỐ LOẠI THUỐC TRỊ CAO HUYẾT ÁP

Theo phân loại bệnh tăng huyết áp mới (the JNC 7 report) ta cần lưu ý đến giai đoạn tiền tăng huyết áp (prehypertension), thể hiện huyết áp trên 120-139 và huyết áp dưới 80-90, giai đoạn này cần phải thay đổi lối sống (ăn nhạt, vận động thể lực).

Có nhiều thuốc trị cao huyết áp đang được sử dụng ở nước ta, chia thành nhiều nhóm với một số đặc tính như sau:

1. Nhóm thuốc lợi tiểu: Gồm có Hydroclorothiazid, Indapamid, Furosemid, Spironolacton, Amilorid, Triamteren… Cơ chế của thuốc là làm giảm sự ứ nước trong cơ thể, tức làm giảm sức cản của mạch ngoại vi, dẫn đến làm hạ huyết áp. Dùng đơn độc khi bị huyết áp nhẹ, có thể phối hợp với thuốc khác khi cao huyết áp nặng thêm. Cần lựa chọn loại phù hợp do có loại làm thải nhiều kali, loại giữ kali, tăng acid uric trong máu, tăng cholesterol máu.

2. Nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương: Gồm có Reserpin, Methyldopa, Clonidin… Cơ chế của thuốc là hoạt hóa một số tế bào thần kinh gây hạ huyết áp. Hiện nay ít dùng do tác dụng phụ gây trầm cảm, khi ngừng thuốc đột ngột sẽ làm tăng vọt huyết áp.

3. Nhóm thuốc chẹn alpha: Gồm có Prazosin, Alfuzosin, Terazosin, Phentolamin… Cơ chế của thuốc là ức chế giải phóng noradrenalin tại đầu dây thần kinh (là chất sinh học làm tăng huyết áp), do đó làm hạ huyết áp. Có tác dụng phụ gây hạ huyết áp khi đứng lên (hạ huyết áp tư thế đứng), đặc biệt khi dùng liều đầu tiên.

4. Nhóm thuốc chẹn beta: Gồm có Propanolol, Pindolol, Nadolol, Timolol, Metoprolol, Atenolol, Labetolol, Acebutolol… Cơ chế của thuốc là ức chế thụ thể beta - giao cảm ở tim, mạch ngoại vi, do đó làm chậm nhịp tim và hạ huyết áp. Thuốc dùng tốt cho bệnh nhân có kèm đau thắt lưng, ngực hoặc nhức nửa đầu. Chống chỉ định đối với người có kèm hen suyễn, suy tim, nhịp tim chậm.

5. Nhóm thuốc đối kháng calci: Gồm có Nifedipin, Nicardipin, Amlodipin, Felodipin, Isradipin, Verapamil, Diltiazem… Cơ chế của thuốc là chặn dòng ion calci không cho đi vào tế bào cơ trơn của các mạch máu, vì vậy gây giãn mạch và từ đó làm hạ huyết áp. Dùng tốt cho bệnh nhân có kèm đau thắt ngực, hiệu quả đối với bệnh nhân cao tuổi, không ảnh hưởng đến chuyển hóa đường, mỡ trong cơ thể.

6. Nhóm thuốc ức chế men chuyển: Gồm có Captopril, Enalapril, Benazepril, Lisinopril, Perindopril, Quinepril, Tradola-pril… Cơ chế của thuốc là ức chế một enzym có tên là men chuyển angiotensin (angiotensin converting enzym, viết tắt ACE). Nhờ men chuyển angiotensin xúc tác mà chất sinh học angiotensin I biến thành angiotensin II và chính chất sau này gây co thắt mạch làm tăng huyết áp. Nếu men chuyển ACE bị thuốc ức chế (làm cho không hoạt động) sẽ không sinh ra angiotensin II, gây ra hiện tượng giãn mạch và làm hạ huyết áp. Thuốc hữu hiệu trong 60% trường hợp khi dùng đơn độc (tức không kết hợp với thuốc khác). Là thuốc được chọn khi bệnh nhân bị kèm hen suyễn (chống chỉ định với chẹn beta), đái tháo đường (lợi tiểu, chẹn beta). Tác dụng phụ: làm tăng kali huyết và gây ho khan.

7. Nhóm thuốc mới ức chế thụ thể angiotensin: Những thuốc dùng trị huyết áp thuộc các nhóm kể trên vẫn còn nhiều nhược điểm về mặt hiệu quả cũng như các tác dụng phụ, vì vậy việc nghiên cứu tìm những thuốc mới vẫn tiếp tục được đặt ra. Ðặc biệt, nhóm thuốc ức chế men chuyển xuất hiện từ đầu những năm 1980 (được công nhận là thuốc không thể thiếu trong điều trị cao huyết áp) đã thúc đẩy các nhà khoa học tìm ra những thuốc mới tác động đến men chuyển ACE. Các nghiên cứu gần đây nhận thấy nếu tác dụng chính vào men chuyển ACE, làm cho men này bất hoạt thì thuốc sẽ gây nhiều tác động phụ như ho khan (là tác dụng phụ khiến nhiều người bệnh bỏ thuốc không tiếp tục dùng). Nguyên do là vì men chuyển ACE không chỉ xúc tác biến angiotensin I thành angiotensin II gây tăng huyết áp mà còn có vai trò trong sự phân hủy một chất sinh học khác có tên là bradykinin. Nếu ức chế men ACE, bradykinin không được phân hủy ở mức cần thiết, sẽ thừa và gây nhiều tác dụng, trong đó có ho khan. Thay vì ức chế men ACE, hướng nghiên cứu mới là tìm ra các thuốc có tác dụng ngăn không cho angiotensin II gắn vào thụ thể của nó (angiotensin II receptors, type 1) nằm ở mạch máu, tim, thận, do đó sẽ làm hạ huyết áp. Vì thế, hiện nay có nhóm thuốc mới trị cao huyết áp là nhóm thuốc ức chế thụ thể angiotensin II (Angiotensin II receptors antagonists). Thuốc đầu tiên được dùng là Losartan, sau đó là Irbesartan, Candesardan, Valsartan… Nhóm thuốc mới này có tác dụng hạ huyết áp, đưa huyết áp về trị số bình thường, tương đương với các thuốc nhóm đối kháng calci, chẹn beta, ức chế men chuyển. Ðặc biệt, tác dụng hạ áp của chúng tốt hơn nếu phối hợp với thuốc lợi tiểu Thiazid. Lợi điểm của nhóm thuốc này là do không trực tiếp ức chế men chuyển nên gần như không gây ho khan như nhóm ức chế men chuyển, hoặc không gây phù như thuốc đối kháng calci. Tác dụng phụ có thể gặp là chóng mặt, hoặc rất hiếm là gây tiêu chảy. Chống chỉ định của thuốc là không dùng cho phụ nữ có thai hoặc người bị dị ứng với thuốc.

MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CẦN TUÂN THỦ KHI DÙNG THUỐC ÐIỀU TRỊ TĂNG HUYẾT ÁP

Các thuốc thuộc những nhóm kể trên đều có ở nước ta. Ðể điều trị bằng thuốc, người bệnh cần đi khám và được bác sĩ điều trị chỉ định, hướng dẫn sử dụng thuốc. Bởi vì chỉ có bác sĩ mới nắm vững tính năng của thuốc, khám bệnh trực tiếp và sẽ lựa chọn loại thuốc thích hợp, chỉ dẫn các nguyên tắc dùng thuốc. Sự lựa chọn thuốc trị cao huyết áp sẽ tùy thuộc vào yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, có sự tổn thương các cơ quan (như suy thận, suy tim, dây thất trái…), có kèm bệnh đái tháo đường… Ðặc biệt, các bác sĩ sẽ giúp bệnh nhân tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Trước hết, dùng thuốc với liều thấp ban đầu và tăng liều dần dần với chỉ một loại thuốc. Khi mới bị tăng huyết áp, khuyến cáo mới khuyên nên dùng thuốc đầu tiên là nhóm lợi tiểu, đặc biệt là nhóm Thiazid.

- Nếu không hiệu quả mới kết hợp hai nhóm thuốc. Theo khuyến cáo mới (JNC 7), tuy mới bị bệnh nhưng khi huyết áp của người bệnh cao hơn mức cần phải đạt khá nhiều (huyết áp trên cao hơn 20mmHg, huyết áp dưới cao hơn 10mmHg), thì người bệnh cần được điều trị ngay với 2 thuốc phối hợp, thông thường có thuốc lợi tiểu.

- Nếu thuốc được chọn đầu tiên có hiệu quả kém và gây nhiều tác dụng phụ thì nên đổi nhóm thuốc khác, chứ không cần tăng liều hoặc kết hợp thêm thuốc thứ hai.

- Nên dùng loại thuốc cho tác dụng kéo dài, loại uống 1 lần trong ngày.

Xin lưu ý, các thuốc thuộc nhóm ức chế thụ thể angiotensin II hiện nay đã bắt đầu lưu hành ở nước ta, tuy chưa được dùng rộng rãi. Một số bệnh nhân được người thân từ nước ngoài gởi về thuốc loại này cứ tự tiện sử dụng mà không hỏi ý kiến bác sĩ đang trực tiếp điều trị. Dùng như thế là không đúng, vì theo trình bày ở phần trên, thuốc trị cao huyết áp có nhiều loại và vấn đề sử dụng khá phức tạp. Chỉ có bác sĩ điều trị mới là người có thẩm quyền chỉ định và hướng dẫn dùng thuốc thế nào cho an toàn và hiệu quả. Ðặc biệt, bác sĩ có thể quyết định có nên thay thuốc điều trị lâu nay bằng một thuốc mới hay không, chứ không nhất thiết luôn luôn phải dùng thuốc mới.

TS. DS. NGUYỄN HỮU ÐỨC (ÐH. Y Dược TPHCM)

Apotex [Nhan Tam]

Phân nhóm: Hệ Tim Mạch - Thuốc Chẹn Thụ Thể Bêta

Thành Phần: Propranolol HCl.

Chỉ Định: Liệt kê ở LD.

Liều Dùng: Cao HA khởi đầu: 40 mg x 2 lần/ngày, có thể tăng lên 80 mg x 2 lần/ngày. Đau thắt ngực khởi đầu 10-20 mg x 3-4 lần/ngày, có thể tăng lên mỗi 3-7 ngày để đạt hiệu quả; trung bình: 160 mg/ngày. Loạn nhịp tim 10-30 mg x 3-4 lần/ngày. Đau nửa đầu khởi đầu 40 mg x 2 lần/ngày, liều thường dùng có hiệu quả là 80-160 mg/ngày. Hẹp động mạch chủ dưới do phì đại 20-40 mg x 3-4 lần/ngày. Bướu tế bào ưa sắc 60 mg/ngày, chia làm nhiều lần trước khi phẫu thuật, dùng kèm với tác nhân ức chế thụ thể a. Trường hợp ác tính: 30 mg/ngày, chia làm nhiều lần.

Chống Chỉ Định: Co thắt phế quản, kể cả cơn hen phế quản. Viêm mũi dị ứng. Chậm nhịp xoang, block nhĩ thất độ 2 hay độ 3, shock do tim, suy thất phải thứ phát do cao HA phổi, suy tim xung huyết.

Thận Trọng: Tiền sử suy tim. Khi ngưng thuốc phải giảm liều từ từ trong 2 tuần, đặc biệt đối với bệnh nhân đau thắt ngực. Thuốc chẹn b có thể che lấp dấu hiệu & biến chứng của cường giáp tiến triển. Hội chứng Wolf-Parkinson-White, đang phẫu thuật, co thắt phế quản, hạ đường huyết hay tiểu đường, suy gan, phụ nữ có thai & cho con bú. Trẻ em < 12 t.

Phản Ứng Có Hại: Nghiêm trọng nhất là suy tim xung huyết & co thắt phế quản. Rối loạn tiêu hóa (biếng ăn, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng), lạnh đầu chi & làm nặng thêm hội chứng Raynaud, rối loạn giấc ngủ, hoa mắt, mệt mỏi…

Tương Tác Thuốc: Các thuốc ức chế loạn nhịp tim (procainamide, quinidine). Thuốc ức chế catecholamin như reserpine & guanethidine.

Dấm còn có tên là rượu đắng, mẻ, dấm gạo. Là dịch thể chứa a-xít a-thy-lic đã lên men của ý dĩ, mạch, cao lương hoặc bã rượu. Nói chung thành phần của dấm tổ thành bởi chất keo thấm, tro, a-xít hữu cơ, đường hoàn nguyên và các loại andehyd, ketone, trong đó a-xít axetic chiếm từ 3 đến 5%. Vị chua, đắng, tính ôn. Hầu hết các nơi đều có.

Tác dụng: Cầm máu, chống tụ huyết, giải độc, sát trùng, khai vị, giúp tiêu hóa nên dùng chủ yếu cho người đẻ sau sinh, chảy máu mũi, phòng cảm cúm, huyết áp cao, chất xương tăng, kém ăn, dạ dày thiếu dịch chua.

Cách dùng: Cho vào thuốc sắc hay trộn với các vị thuốc, hoặc xông, ngậm bên ngoài.

Kiêng kị: Không dùng cho người bị tì vị thấp, bị tê, gân co rút, chất chua dạ dày quá nhiều.

Chữa trị: Choáng sau lúc sinh (do mất máu); ăn quá nhiều cá tanh, nước hoa quả lạnh nên khó tiêu; chảy máu mũi; sưng không rõ nguyên nhân, nhọt chưa vỡ; đau răng; đề phòng cảm cúm; quai bị; chống nắng; kích thích ăn; dạ dày thiếu chất chua, chán ăn; huyết áp cao, máu nhiều mỡ; viêm gan dạng vàng da cấp tính; sôi bụng; mất ngủ; viêm ruột; giun chui ống mật; xổ giun kim; xổ sán dây; sốt rét; đầu ngứa, rụng tóc; mề đay; rôm nóng ở trẻ con…

Theo sách “Thức ăn vị thuốc”
Viện Nghiên cứu và phổ biến kiến thức bách khoa