Dạng thuốc bôi retinoid

Khi dùng thuốc có thể xảy ra một số tác dụng không mong muốn như: gây kích ứng da (làm da ban đỏ, tróc vẩy), làm khô da (nên không dùng chung thuốc này với các mỹ phẩm làm khô da khác như các sulfua, resorcinol, benzoylperoxid, acid salicylic…), làm tăng tính nhạy cảm da với ánh nắng, theo đó, khi dùng retinoid không được phơi da ra nắng.

Dùng dạng thuốc uống

isotretionin

DS.Bùi  Văn Uy

Diclofenac còn được dùng để điều trị đau sau phẫu thuật, đau sau chấn thương, điều trị các chứng viêm, điều trị đau bụng kinh. Thuốc cũng có hiệu quả trong điều trị viêm mô mềm như viêm gân và viêm bao hoạt dịch.

Diclofenac (các tên thương mại là mobidic, flector, voltaren, voltarol, diclon…) là một thuốc chống viêm non-steroid, có tác dụng chống viêm và giảm đau.

Loại thuốc dạng viên nén bao không tan trong dạ dày (giải phóng chậm) có tên là voltaren. Viên nén giải phóng ngay (50mg) là cataflam. Viên nén giải phóng kéo dài voltaren – xr.

Nên uống thuốc cùng đồ ǎn. Tùy vào bệnh chứng khác nhau mà tăng hay giảm liều cho thích hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Tránh dùng diclofenac cho bệnh nhân có tiền sử hen, mày đay hoặc các phản ứng dị ứng khác với aspirin hoặc các NSAID khác. Đã có báo cáo về phản ứng dị ứng hiếm gặp nhưng nặng ở những người này. Tránh dùng thuốc cho bệnh nhân bị loét tiêu hóa hoặc chức nǎng thận kém, vì thuốc có thể làm nặng thêm cả hai chứng bệnh này. Thận trọng khi dùng diclofenac ở những bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông như warfarin (coumadin), vì tǎng nguy cơ chảy máu. Bệnh nhân đang uống lithi có thể có nồng độ lithi cao trong máu gây độc. Chưa rõ độ an toàn ở trẻ em. Diclofenac không gây quen thuốc. Cần ngừng dùng diclofenac trước mổ có chuẩn bị vì thuốc thường cản trở nhẹ đông máu. Tốt nhất nên ngừng diclofenac ít nhất 2 ngày trước thủ thuật.

Bệnh nhân uống trên ba cốc rượu mỗi ngày tǎng nguy cơ bị loét tiêu hóa khi dùng diclofenac hoặc các NSAID khác.

Tránh dùng diclofenac khi có thai.

Phần lớn bệnh nhân điều trị có kết quả bằng diclofenac và các NSAID khác với ít tác dụng phụ. Tuy nhiên, tác dụng phụ nặng có thể xảy ra và nói chung thường có liên quan với liều. Do đó, người ta thường dùng liều thấp nhất có hiệu quả để giảm thiểu tác dụng phụ. Những tác dụng phụ hay gặp nhất của diclofenac là ở hệ tiêu hóa. Thuốc có thể gây loét, nóng rát, đau, co cứng bụng, buồn nôn, viêm dạ dày, thậm chí xuất huyết tiêu hóa nặng và nhiễm độc gan. Đôi khi, loét và xuất huyết dạ dày có thể xảy ra mà không có đau bụng; đi ngoài phân đen, yếu xỉu và chóng mặt khi đứng có thể là những dấu hiệu duy nhất của chảy máu trong; phát ban, suy thận, ù tai và kém minh mẫn cũng có thể xảy ra khi dùng diclofenac.

BS. Thanh Sơn

Nguồn: suckoedoisong.vn

Corticoid là một nội tiết tố do hai tuyến thượng thận bài tiết vào trong máu. Corticoid có tác dụng kháng viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch, do đó nó được sử dụng để điều trị rất nhiều loại bệnh, trong đó có bệnh xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn như trường hợp của con chị.

Khi dùng corticoid lâu dài, thuốc gây suy tuyến thượng thận; tăng cân do giữ muối nước, mặt to, chân tay teo lại, da mỏng; tăng huyết áp; đái tháo đường; hạ kali trong máu; loét dạ dày tá tràng; làm giảm sức đề kháng của cơ thể; mọc nhiều trứng cá, rậm lông; teo cơ; đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp; ảnh hưởng đến thần kinh; loãng xương, làm trẻ chậm phát triển chiều cao…

Về tác dụng phụ trên xương: do sử dụng corticoid liều cao trong thời gian dài sẽ ức chế sự phát triển xương và sụn, do đó làm chậm phát triển chiều cao, gây lùn ở trẻ. Đối với người trưởng thành, ở liều sinh lý corticoid có tác dụng tích cực trên chuyển hóa calci và xương, nhưng ở liều điều trị và dùng kéo dài sẽ gây mất xương. Có đến 30-50% bệnh nhân bị gãy xương không có chấn thương khi sử dụng corticoid liều cao và kéo dài. Đó là do corticoid làm tăng tiêu xương (tăng chức năng hủy cốt bào) là tác dụng phức tạp và có liên quan đến liều dùng. Sự hoại tử xương không do nhiễm khuẩn và teo cơ là tác dụng phụ nguy hiểm nhất của corticoid, thường xảy ra ở đầu xương cánh tay hay đầu xương đùi, gây đau dữ dội và giảm cử động.

Tuy corticoid có nhiều tác dụng phụ gây hại như vậy, nhưng vì tác dụng có lợi trong điều trị cao hơn nên thuốc vẫn được chỉ định điều trị trong nhiều bệnh. Do đó, chị hãy yên tâm cho con dùng thuốc, quan trọng là phải dùng đúng liều theo chỉ định của bác sĩ. Khi chỉ định cho con chị uống thuốc này, bác sĩ đã cân nhắc lợi – hại của thuốc và có những thuốc hỗ trợ làm giảm thiểu các tác dụng phụ của corticoid. Chị chớ nên thấy các tác hại của thuốc mà không cho cháu dùng, sẽ gây cản trở trong điều trị bệnh.

Nguồn: Suckhoedoisong.vn

KHẮC NAM

Nguồn: suckhoedoisong.vn

Triệu chứng khó tiêu thường gặp bao gồm các cảm giác: đầy, nặng anh ách, nóng, đau. Có thể do một bữa ăn quá no nê, vượt quá khả năng làm việc, hay do một số bệnh cấp làm biến đổi chức năng tạm thời của bộ máy tiêu hóa, cũng có thể là biểu hiện của loét dạ dày – tá tràng.

Trường hợp vượt quá khả năng làm việc hay biến đổi chức năng tạm thời của bộ máy tiêu hóa, triệu chứng không kéo dài, chỉ hết sau khi cải thiện chế độ ăn, sau khi bệnh hồi phục, nếu cần thì dùng thuốc chữa triệu chứng hỗ trợ.

Thuốc chữa triệu chứng khó tiêu gồm: các thuốc hấp phụ hơi, chống sủi bọt, chống thừa acid, một số men tiêu hóa được dùng phối hợp hay riêng lẻ.

Một vài thuốc hay dùng:

Than hoạt tính (Carbophos, Pháp) hay viên than hoạt (Việt Nam)

Thuốc chống đầy hơi bằng cơ chế hấp phụ. Dùng trị chứng đầy hơi trong ruột, hoặc phụ trị trong các biểu hiện chức năng bất thường của ruột như trướng bụng, tiêu chảy.

Lưu ý: Thuốc có tính hấp phụ cao và làm giảm tính hấp thụ của một số thuốc khác, vì thế cần phải uống cách xa các thuốc này trong khoảng 2-4 giờ.

Nguy cơ gây sỏi thận khi dùng thuốc này song song với liều calci mạnh và kéo dài. Với người tiểu đường hay ăn theo chế độ giảm glucid cần chú ý lượng đường.

Không dùng thuốc cho trẻ em nhỏ tuổi (vì khó uống do trẻ không biết nhai và không có lợi cho tiêu hóa của trẻ).

Simethicon

Chống đầy hơi bằng cách chống nổi bọt, làm giảm sức căng mặt ngoài của các bong bóng hơi làm cho chúng kết tụ lại, thoát ra ngoài dễ dàng (bằng trung tiện hay ợ).

Được dùng trị các chứng đau do đầy hơi trong đường tiêu hóa, phụ trị khi ứ hơi, khó chịu như nuốt khí, khó tiêu chức năng, căng hơi sau phẫu thuật, loét tiêu hóa kết tràng cơ cùng hay kích thích viêm ruột thừa.

Các biệt dược chỉ dành cho người lớn gồm: simethicon 40-80-125mg; mylanta gas tables liều 80mg hay loại liều mạnh 125mg hoặc loại gel liều mạnh 250mg; pazyme 125mg. Thường dùng các loại viên này sau bữa ăn hay trước lúc đi ngủ tối, mỗi lần dùng một viên và một ngày không quá 500mg.

Các biệt dược thường dùng cho trẻ em gồm: simethicon dạng giọt hoặc pazyme infant oral drop 1ml có 40mg. Liều dùng tùy theo tuổi.

Panthicon-F

Dùng trị chứng khó tiêu, chán ăn bội thực, căng bụng do chậm tiêu, làm kích thích tiêu hóa. Không dùng cho trẻ dưới 7 tuổi. Thận trọng khi đang dùng các thuốc khác. Nếu dùng trong hai tuần mà các triệu chứng không cải thiện thì ngừng và xin ý kiến xử lý của thầy thuốc.

Trong trường hợp chứng khó tiêu là biểu hiện của một bệnh lý thực thể lâu dài như viêm loét dạ dày – tá tràng thì vẫn có thể tạm thời dùng các thuốc chữa triệu chứng như các thuốc trung hòa trực tiếp acid (ví dụ như sagastrol) hay dùng các thuốc ngăn việc tiết acid (ví dụ như omeprazol).

Tuy nhiên nên khám (kể cả xét nghiệm) để xác định và dùng thuốc chữa nguyên nhân, Việc dùng kéo dài các thuốc chữa triệu chứng tạm thời không có lợi, làm che mất bệnh chính nên khi điều trị bệnh chính chậm trễ thường khó khăn hơn.

Trong khi dùng thuốc trị chứng khó tiêu cần lưu ý đến những điều thận trọng (riêng với từng thuốc) và đặc biệt với trẻ em cần lưu ý chọn những thuốc thích hợp.

DS. Hà Thủy Phước

Theo Sức khoẻ & Đời sống

Ðộng kinh (ÐK) là một bệnh mạn tính, biểu hiện bởi sự tái diễn các cơn động kinh trong nhiều năm trên cùng một cá thể, các cơn xảy ra bất kỳ, không biết trước. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong (khi xuất hiện cơn động kinh) do ngã vào lửa, nước, chấn thương sọ não hoặc dẫn đến sa sút trí tuệ và thay đổi nhân cách. Ngược lại, nếu được chẩn đoán, điều trị đúng thì có thể chữa khỏi bệnh hoặc khống chế được cơn, đưa bệnh nhân hoà nhập cộng đồng.

Mục đích của điều trị động kinh là loại bỏ cơn, đưa bệnh nhân trở về với cuộc sống đời thường.

Tất cả các thuốc kháng động kinh chỉ có tác dụng điều trị triệu chứng, làm giảm hoạt động ức chế của acide gamma- aminobutyrique (GABA) ở vỏ não, giảm hoạt động hưng phấn của glutamate hoặc aspartate, tác dụng trực tiếp thay đổi những dòng ion ở màng nơron, được chia làm 2 loại:

Khi dùng thuốc điều trị động kinh cần theo dõi hiệu quả và tác dụng không mong muốn của thuốc.

Thuốc kháng động kinh cổ điển

- Valproate de sodium  (depakine): Viên nén loại 200 và 500mg (depakine chrono valproate) có tác dụng trên tất cả các thể động kinh.

- Carbamazepine (tegretol): viên nén 200mg và tegretol Lp 200mg. Thuốc có tác dụng tốt đối với động kinh cục bộ.

- Phenytoine (dihydan: viên nén 100mg; dilantin tiêm tĩnh mạch): phenobarbital (gardenal viên nén 10mg, 50mg, 100mg; alepsal; ortenal).

-  Benzodiazepam (seduxen 10mg; valium 10mg): Thuốc có tác dụng đối với một vài thể động kinh, chỉ được sử dụng trong giai đoạn cấp (trạng thái động kinh, sốt cao co giật ở trẻ em, hội chứng Lennox-Gastaut… ), sau chuyển sang thuốc kháng động kinh khác tùy thuộc từng loại cơn. Thuốc có thể gây ngừng thở do ức chế trung tâm hô hấp.

- Ethosuximide (zarontin viên nén 250mg; siro 250mg/ 5ml): ethosuximide có tác dụng tốt trên các cơn vắng ý thức điển hình nhưng ít tác dụng đối với những thể khác của ĐK.

Tác dụng ngoại ý của các thuốc kháng ĐK cổ điển

Rối loạn sự thức tỉnh và tổn thương chức năng nhận thức là những tác dụng ngoại ý hay gặp nhất (trừ valproate và carbamazepine); Tất cả các thuốc đã kể trên đều là những chất cảm ứng men (có thể gây khử hoạt tính của thuốc tránh thai) trừ valproate, ethosuximide và benzodiazepine; Tất cả các thuốc kháng ĐK có thể gây ra các tác động riêng trên từng cá thể như: bệnh da nhiễm độc, viêm gan, thiểu sản tuỷ (tác dụng đặc ứng) không báo trước, không liên quan đến liều, hiếm gặp nhưng thường nặng.

Một số thuốc kháng động kinh thế hệ mới

- Gabapentin (neurontin 100mg; 300mg; 400mg): Thuốc có tác dụng tốt với cơn động kinh cục bộ; không có tác dụng trên cơn toàn thể, cơn vắng ý thức, cơn giật cơ.

- Lamotrigine (viên nén 25mg; 50mg; 100mg; 200mg): Thuốc có tác dụng tốt đối với thể ĐK cục bộ.

- Oxacarbamazepine (trileptal: viên nén 300mg). Thuốc có tác dụng kháng động kinh tương tự như carbamazepine nhưng ít tác dụng phụ hơn.

- Levetiracetam (viên nén 250 ; 500 ; 1.000mg).

Ưu điểm của thuốc kháng động kinh thế hệ mới: Cơ chế tác dụng đa dạng; Dược lực học tốt hơn và ít tương tác thuốc; An toàn và dung nạp tốt; Không có tác dụng phụ nghiêm trọng trên gan và huyết học; Ít hoặc không gây suy giảm nhận thức.

Nguyên tắc sử dụng thuốc kháng động kinh

Chỉ sử dụng thuốc kháng động kinh khi đã chẩn đoán chắc chắn là ĐK; Chọn thuốc phù hợp cho từng loại cơn (ví dụ ĐK toàn thể cơn lớn có thể chọn phenobarbital, phenitoine hoặc valproat de sodium; ĐK cục bộ chọn carbamazepine); Liều lượng thuốc theo thể trạng của bệnh nhân và theo thể lâm sàng của ĐK; Dùng 1 loại thuốc tăng dần tới liều điều trị (nếu không có hiệu quả sẽ thay dần sang loại thứ 2, không dừng hay thay đổi thuốc đột ngột), khi thất bại đơn trị liệu mới sử dụng đa trị;

Thuốc phải được uống hàng ngày, số lần uống phụ thuộc vào thời gian bán huỷ của thuốc, dùng đủ liều và đủ thời gian; Theo dõi hiệu quả và tác dụng không mong muốn của thuốc; Không kết hợp 2 loại thuốc trong cùng một nhóm (phenobarbital và primidon); Có kế hoạch định kỳ kiểm tra công thức máu, chức năng gan thận và khám lâm sàng; Bệnh nhân cần có chế độ ăn uống, làm việc và sinh hoạt hợp lý; Mỗi bệnh nhân cần phải có một quyển sổ ghi chép diễn biến bệnh và diễn biến liên quan đến điều trị.

Cán bộ y tế cần phổ biến kiến thức về động kinh giúp người nhà bệnh nhân và bệnh nhân nhận thức được tầm quan trọng của việc theo dõi và điều trị, đưa bệnh nhân trở về với cuộc sống đời thường.

Nguồn: suckhoedoisong

Các quinolon thế hệ 1:bao gồm các dẫn chất không gắn fluor, điển hình là acid nalidixic và cinoxacin có phổ kháng khuẩn hẹp chỉ được dùng trong điều trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu – sinh dục không biến chứng. Acid nalidixic (negram) được phát hiện một cách tình cờ vào năm 1962 trong quá trình điều chế thuốc sốt rét cloroquin. Sau đó, người ta cũng đưa vào sử dụng một số thuốc tương tự như puram, purin, eracine… Hiện nay, việc sử dụng những thuốc này bị hạn chế do vi khuẩn kháng thuốc cao.

Không dùng kháng sinh quinolon cho trẻ em dưới 16 tuổi.

Các quinolon thế hệ 2:hay còn gọi là fluoroquinolon (FQ), đặc trưng bởi việc thêm nguyên tử fluor vào cấu trúc quinolon, được đưa ra thị trường từ nǎm 1985. Các thuốc thế hệ 2 bao gồm ciprofloxacin, enoxacin, grepafloxacin, lomefloxacin, norfloxacin và ofloxacin có dược lực học tiến bộ hơn thuốc thế hệ đầu và có tác dụng chống nhiều loại vi sinh vật gây nhiễm khuẩn gram âm và tác dụng toàn thân.

Các quinolon thế hệ 3: bao gồm gatifloxacin, levofloxacin, moxifloxacin và sparfloxacin. Levofloxacin là đồng phân levo và là thành phần hoạt động hơn của hỗn dược ofloxacin triệt quang (raxem). Các FQ thế hệ 3 có hoạt phổ rộng chống vi khuẩn gram dương, được chỉ định trong viêm phổi cộng đồng, viêm xoang cấp và đợt cấp của viêm phế quản mạn. Gatifloxacin cũng được cấp phép dùng điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu và lậu. Cả gatifloxacin và levofloxacin đều có ở dạng uống và tiêm tĩnh mạch. Levofloxacin còn có ở dạng nhỏ mắt để điều trị viêm kết mạc do vi khuẩn.

Các quinolon thế hệ 4: bao gồm trovafloxacin, alatrofloxacin. Trovafloxacin là hoạt chất dùng đường uống, còn alatrofloxacin là tiền chất của trovafloxacin được dùng đường tĩnh mạch. Trovafloxacin có tác dụng rõ rệt chống vi khuẩn kị khí trong khi vẫn giữ được hoạt tính chống gram âm và gram dương của các FQ thế hệ 3. Chúng cũng có tác dụng tương đương ciprofloxacin. Trovafloxacin là kháng sinh uống đầu tiên dùng điều trị dự phòng cho bệnh nhân mổ vì nồng độ trong máu khi uống gần bằng khi tiêm. Nó được giới hạn sử dụng trong các nhiễm khuẩn nặng nguy hiểm tính mạng hoặc đe dọa phải cắt chi, do thuốc có thể gây những tác dụng phụ nặng trên gan.

Cần chú ý không kết hợp kháng sinh nhóm FQ với dùng kháng sinh tetracyclin. Các chất chống acid (trong bệnh loét dạ dày – tá tràng), sắt bổ sung và ngay cả các vitamin cùng với muối khoáng như kẽm và calci có thể gắn và làm giảm tới 90% sinh khả dụng đường uống của kháng sinh quinolon. Những thuốc có chứa cation hóa trị 2 và hóa trị 3 như sucralfat có chứa ion nhôm, viên didanosin chứa những chất đệm có ion nhôm và magiê đều làm giảm sinh khả dụng của ciprofloxacin và norfloxacin.

Các FQ có khá ít tác dụng phụ và độc tính. Tuy nhiên, do đã thấy những dị dạng sụn ở động vật non khi dùng quinolon ở liều lớn gấp nhiều lần liều dùng cho người, nên người ta khuyên không dùng thuốc cho trẻ em dưới 16 tuổi vì sợ ảnh hưởng có hại của thuốc đến sự phát triển của trẻ. Nói chung, không nên dùng thuốc KS nhóm quinolon cho trẻ em nếu không thật sự cần thiết. Chỉ sử dụng KS này cho trẻ nếu không còn sự lựa chọn nào khác để thay thế. Người ta cũng chú ý tới tình trạng đứt gân có liên quan tới những liệu trình FQ ngắn ngày. Bệnh nhân dùng quinolon nên tránh tập nặng trong khi điều trị và một vài tuần sau khi ngừng thuốc để phòng tránh tác dụng có hại này.

ThS.Lê Quốc Anh – Theo suckhoedoisong