Dấu hiệu và nguyên nhân gây bệnh

Biểu hiện ở phổi của bệnh được đặc trưng bởi tình trạng giảm lưu lượng khí thở hồi phục không hoàn toàn. Giảm lưu lượng khí thở thường tiến triển từ từ và liên quan đến phản ứng viêm bất thường ở phổi do các hạt bụi hoặc khí độc hại. Nguyên nhân chính của bệnh là do hút thuốc lá, do tiếp xúc với bụi khói tại nơi làm việc hoặc môi trường sống đã tác động trực tiếp tới phế quản – phổi của những cơ địa nhạy cảm với độc tính của khói thuốc lá.

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là một bệnh tiến triển nặng dần không hồi phục, trên nền bệnh ổn định thì xen kẽ có những đợt bùng phát. Trung bình mỗi năm, một bệnh nhân bị từ 1-3 đợt bùng phát. Các đợt bùng phát của bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính là nguyên nhân làm cho bệnh nhân phải nhập viện, tăng chi phí điều trị, thúc đẩy nhanh bệnh tiến triển tới giai đoạn nặng và tăng tỷ lệ tử vong.

Mặc dù chưa có định nghĩa về đợt bùng phát của bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính được tất cả các tác giả chấp  nhận, nhưng người ta coi bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính bị đợt bùng phát khi bị nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới làm khó thở nặng lên. Biểu hiện của đợt bùng phát là: khó thở, số lượng đờm tăng và đờm nhày mủ.

Một điều đáng quan tâm là đợt bùng phát thường xuất hiện vào mùa đông xuân và lúc chuyển mùa, sở dĩ như vậy là do thời kỳ này ô nhiễm không khí tăng, do nhiễm lạnh, cúm và độ ẩm cao kích thích. Đặc biệt ở mùa đông xuân, bệnh nhân bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính dễ mắc cúm và các nhiễm virut đường hô hấp khác, kế tiếp sau là bội nhiễm vi khuẩn khiến bệnh nhân bị ho khạc đờm tăng, số lượng đờm nhiều, đờm mủ, có thể có biểu hiện của nhiễm trùng (sốt), khó thở tăng.

Nếu tính nguyên nhân do nhiễm trùng chiếm 80%, thì căn nguyên do vi khuẩn 40 – 50%, virut 30%, vi khuẩn không điển hình chiếm  5 – 10%.

Các vi khuẩn thường gặp là: H. influenzae, M. catarrhalis, S. pneumoniae.

Còn các virut hay gặp là: Rhinovirus, Influenza, Parainfluenza, Coronavirus, Adenovirus, Respiratory syncytial virus.

Ít gặp hơn cả là các vi khuẩn không điển hình: Chlamydia pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae, Legionella.

Phế nang của người khỏe  mạnh (trên) – Phế nang của bệnh nhân COPD (dưới).

Dự phòng và điều trị đợt bùng phát của bệnh

- Cần bỏ hút thuốc lá, được coi là một biện pháp điều trị đơn giản và có hiệu quả nhất, giảm được nguy cơ mắc bệnh cũng như làm bệnh giảm tiến triển. Bác sĩ cần khuyên bệnh nhân COPD bỏ hút thuốc lá và có thể dùng các biện pháp hỗ trợ bỏ thuốc lá như liệu pháp tâm lý, dùng cao dán nicotin…

- Chế độ dinh dưỡng cân đối, dùng thêm  các vitamin chống ôxy hóa như vitamin C, vitamin E, vitamin A.

- Cải thiện môi trường sống, tránh bụi -  khói, bảo hộ lao động tốt khi làm việc trong môi trường bụi – khói.

- Dùng vaccin cúm, phế cầu khuẩn, tốt nhất hằng năm dùng vào mùa thu.

- Ôxy liệu pháp dài ngày tại nhà: dùng cho những bệnh nhân nặng bị suy hô hấp mạn tính.

- Tập luyện phục hồi chức năng: thể dục dưỡng sinh, đi bộ, tập thở cơ hoành tốt nhất bằng bài tập khí công làm nhiều lần trong ngày.

Khi đã bị đợt bùng phát, cần điều trị như sau:

- Kháng sinh: Dùng dạng uống hoặc tiêm tùy mức độ nặng của bệnh, tốt nhất dựa theo kết quả kháng sinh đồ, thường dùng kháng sinh nhóm cephalosporin kết hợp với gentamyxin một đợt kéo dài từ 10-14 ngày.

- Thuốc giãn nở phế quản: Dùng thuốc kháng cholinergic (atrovent, spiriva), dạng kết hợp với thuốc chủ vận β2, có thể dùng thuốc nhóm chủ vận β2 (salbutamol, terbutalin…) và nhóm corticosteroid dạng khí dung, uống hoặc đường tiêm tùy theo mức độ bệnh. Thường dùng dạng phối hợp, tác dụng tại chỗ (berodual, combivent): tốt, nhanh, ít tác dụng phụ và tiện hơn (berodual khí dung 2ml/lần, khí dung 2-3 lần trong ngày hoặc dạng xịt họng 2 nhát/lần dùng 3- 4 lần trong ngày). Có thể dùng dạng thuốc phối hợp  khác dạng hít như symbicort, seretide ngày 2 lần mỗi lần xịt họng 2 nhát.

- Thuốc điều biến nhày, kháng ôxy hóa: dùng fluimucil, mucomyst, mucosolvant, acetylcystein dạng uống.

- Thở ôxy tại nhà khi có suy hô hấp mạn tính.

Bệnh nhân cần đến bệnh viện khám và điều trị nội trú khi khó thở nặng. Trong khi điều trị nội trú cần cho bệnh nhân thở  máy hỗ trợ khi có biểu hiện suy hô hấp cấp, nhiễm toan hô hấp nặng, bệnh nhân có rối loạn ý thức.

ThS. Nguyễn Vân Anh

Nguồn: suckhoedoisong.vn

 Ảnh có tính minh họa.

Danh sách thu hồi này gồm có 14 lô thuốc Lo/Ovral-28 (loại 28 viên), 14 lô thuốc Norgestrel và viên Ethinyl Estradiol.

Công ty Pfizer cho biết nếu theo đúng chuẩn liều lượng và thành phần thì thuốc hoàn toàn có thể ngừa thai nhưng do trục trặc ở khâu sản xuất dẫn đến các thành phần, tá dược không chính xác theo đúng yêu cầu.

Ảnh có tính minh họa.

Theo thông báo được hãng dược phẩm này đưa ra thì những viên thuốc tránh thai này không gây hại gì đối với sức khỏe nhưng bị buộc phải thu hồi vì không chứa đủ những thành phần đảm bảo cho việc tránh thai, do đó rất có thể vẫn khiến có thai ngoài ý muốn.

Những phụ nữ đã sử dụng những loại thuốc nêu trên của Pfizer được yêu cầu đến gặp bác sĩ để được hướng dẫn tránh thai và gửi trả lại những viên thuốc còn lại tới nhà sản xuất.

Trang Thu

Theo Reuters

Nếu pha không đúng, không đủ 1 lít nước cho 1 gói bột oresol ta sẽ có dung dịch oresol đậm đặc hơn yêu cầu (có tính ưu trương). Trong cơ thể dung dịch muối – nước trong và ngoài tế bào thường có nồng độ như nhau, nếu uống dung dịch nồng độ muối cao (dung dịch ưu trương) thì cũng giống như ăn canh mặn, nước trong tế bào phải thoát ra ngoài để cân bằng và tế bào bị mất nước sẽ rất có hại.

Ảnh minh họa (nguồn Internet).

Đối với trẻ bị tiêu chảy chỉ mất muối và nước độ I, cần cho trẻ uống từng ít một, miễn sao trong một thời gian (một buổi hay một ngày) mà trẻ cảm thấy hết khát là được. Không nên tiếc vì dung dịch đã mua (thường là 1 lít) mà ép trẻ uống bằng hết trong ngày kể cả khi trẻ không còn cảm thấy khát. Không cần thiết phải bù đủ, kịp thời như khi bị mất muối và nước nặng vì dễ phát sinh rối loạn cân bằng điện giải rất nguy hiểm. Nếu uống quá nhiều, vượt quá yêu cầu cần bù cũng không có lợi, nhất là trong dung dịch oresol thường có kali (một thành phần có thể gây tác dụng bất lợi cho tim).

Tùy theo tình trạng mất nước muối, tuổi, cân nặng mà cho uống bù vừa đủ. Oresol đã pha phải dùng hết trong ngày. Nếu trẻ quá nhỏ không dùng hết phần dung dịch còn thừa phải bỏ đi không được dùng để uống sang ngày hôm sau (vì dung dịch để qua đêm có thể bị lên men, nhiễm khuẩn do trong dung dịch có đường tỷ lệ thấp).

Tuy tôi có thể giúp các bạn mắc các bệnh thường gặp hiện nay như vừa kể trên nhưng việc dùng tôi phải hết sức thận trọng bởi tôi khá kén chọn bệnh nhân. Ví dụ, với các bệnh nhân có tiền sử bệnh gan, rối loạn chức năng gan; suy thận nặng; bệnh lý về cơ, nguy cơ tiêu cơ vân đặc biệt ở bệnh nhân đang dùng các thuốc làm tăng nồng độ trong huyết tương của statin; phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú; trẻ em dưới 10 tuổi… thì không nên dùng tôi. Trong trường hợp buộc phải dùng tôi để điều trị bệnh thì cần phải có sự theo dõi chặt chẽ của thầy thuốc.

Ảnh minh họa (nguồn Internet)

Khi dùng tôi, các bạn có thể gặp một số tình huống khó chịu như: táo bón, đầy hơi, khó tiêu, tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng; tăng nồng độ aminotransferase huyết thanh có phục hồi, viêm gan, viêm tụy; sốc phản vệ, phù mạch; đau cơ, yếu cơ; bệnh thần kinh vận động và thần kinh cảm giác… Tôi cũng có thể gây giảm tiểu cầu hoặc đục thủy tinh thể, nhưng các hiện tượng này sẽ hết khi ngưng dùng tôi.

Đối với tác dụng làm suy yếu cơ vân như mềm cơ hay nhược cơ, sẽ tăng lên khi dùng tôi cùng với các dẫn xuất của acid fibric và một số nhóm thuốc khác như acid nicotinic, ciclosporin, itraconazol, ketoconazol, erythromycin, clarithromycin, thuốc ức chế HIV-protease, nefazodon, amiodaron và verapamil. Do đó bạn hãy thông báo cho bác sĩ biết tình trạng bệnh cũng như các thuốc bạn đang sử dụng để tránh các tương tác thuốc này.

Trên thị trường tôi có cả trăm chủng loại khác nhau, ngoài thành phần chính là paracetamol (acetaminophen), các nhà sản xuất còn cho thêm các thành phần khác như phenylpropanolamin (PPA), hoặc các thành phần chống dị ứng (chlopheniramin) hoặc giảm ho (dextromethorphan, codein) hoặc cả chống dị ứng và giảm ho.

Khi dùng quá nhiều tôi mà thông thường là do bạn vô tình chứ không cố ý. Như trong trường hợp bạn uống kết hợp cả decolgen và tiffy khi bạn cho rằng decolgen để chữa đau đầu còn tiffy chữa cảm cúm, hoặc có khi bạn lại kết hợp panadol với efferangal…. Như vậy vô tình bạn đã dùng quá liều paracetamol vì trong thành phần các loại thuốc cảm cúm này đều có chứa paracetamol, gây hoại tử tế bào gan dẫn đến ngộ độc gan, viêm gan khó hồi phục.

Đặc biệt khi trong thành phần của tôi mà có chứa phenylpropanolamin cực kỳ nguy hiểm. Đây là chất giống amin giao cảm, có tác dụng kích thích trực tiếp alpha – adrenergic ngoại vi gây co mạch ngoại vi. Vì vậy khi dùng tôi bạn sẽ bị tăng huyết áp, loạn nhịp tim, đau ngực, chán ăn, buồn nôn, nôn… Nếu dùng tôi với liều cao dài ngày bạn còn có thể bị trầm cảm đấy…

Ngoài ra, chlopheniramin và dextromethorphan trong tôi cũng có thể gây tăng huyết áp. Vì vậy với những bạn có tiền sử bị tăng huyết áp hoặc có bệnh tim mạch cần hết sức thận trọng khi dùng tôi nhé.

Hải Long

Nguồn: suckhoedoisong.vn

Dạng thuốc bôi retinoid

Khi dùng thuốc có thể xảy ra một số tác dụng không mong muốn như: gây kích ứng da (làm da ban đỏ, tróc vẩy), làm khô da (nên không dùng chung thuốc này với các mỹ phẩm làm khô da khác như các sulfua, resorcinol, benzoylperoxid, acid salicylic…), làm tăng tính nhạy cảm da với ánh nắng, theo đó, khi dùng retinoid không được phơi da ra nắng.

Dùng dạng thuốc uống

isotretionin

DS.Bùi  Văn Uy

Diclofenac còn được dùng để điều trị đau sau phẫu thuật, đau sau chấn thương, điều trị các chứng viêm, điều trị đau bụng kinh. Thuốc cũng có hiệu quả trong điều trị viêm mô mềm như viêm gân và viêm bao hoạt dịch.

Diclofenac (các tên thương mại là mobidic, flector, voltaren, voltarol, diclon…) là một thuốc chống viêm non-steroid, có tác dụng chống viêm và giảm đau.

Loại thuốc dạng viên nén bao không tan trong dạ dày (giải phóng chậm) có tên là voltaren. Viên nén giải phóng ngay (50mg) là cataflam. Viên nén giải phóng kéo dài voltaren – xr.

Nên uống thuốc cùng đồ ǎn. Tùy vào bệnh chứng khác nhau mà tăng hay giảm liều cho thích hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Tránh dùng diclofenac cho bệnh nhân có tiền sử hen, mày đay hoặc các phản ứng dị ứng khác với aspirin hoặc các NSAID khác. Đã có báo cáo về phản ứng dị ứng hiếm gặp nhưng nặng ở những người này. Tránh dùng thuốc cho bệnh nhân bị loét tiêu hóa hoặc chức nǎng thận kém, vì thuốc có thể làm nặng thêm cả hai chứng bệnh này. Thận trọng khi dùng diclofenac ở những bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông như warfarin (coumadin), vì tǎng nguy cơ chảy máu. Bệnh nhân đang uống lithi có thể có nồng độ lithi cao trong máu gây độc. Chưa rõ độ an toàn ở trẻ em. Diclofenac không gây quen thuốc. Cần ngừng dùng diclofenac trước mổ có chuẩn bị vì thuốc thường cản trở nhẹ đông máu. Tốt nhất nên ngừng diclofenac ít nhất 2 ngày trước thủ thuật.

Bệnh nhân uống trên ba cốc rượu mỗi ngày tǎng nguy cơ bị loét tiêu hóa khi dùng diclofenac hoặc các NSAID khác.

Tránh dùng diclofenac khi có thai.

Phần lớn bệnh nhân điều trị có kết quả bằng diclofenac và các NSAID khác với ít tác dụng phụ. Tuy nhiên, tác dụng phụ nặng có thể xảy ra và nói chung thường có liên quan với liều. Do đó, người ta thường dùng liều thấp nhất có hiệu quả để giảm thiểu tác dụng phụ. Những tác dụng phụ hay gặp nhất của diclofenac là ở hệ tiêu hóa. Thuốc có thể gây loét, nóng rát, đau, co cứng bụng, buồn nôn, viêm dạ dày, thậm chí xuất huyết tiêu hóa nặng và nhiễm độc gan. Đôi khi, loét và xuất huyết dạ dày có thể xảy ra mà không có đau bụng; đi ngoài phân đen, yếu xỉu và chóng mặt khi đứng có thể là những dấu hiệu duy nhất của chảy máu trong; phát ban, suy thận, ù tai và kém minh mẫn cũng có thể xảy ra khi dùng diclofenac.

BS. Thanh Sơn

Nguồn: suckoedoisong.vn

Sự nguy hiểm do rối loạn kali-máu    

Trong cơ thể, kali có tỷ lệ cao trong dịch nội tế bào, cùng với natri, canxi tạo ra điện sinh lý hoạt động tế bào, giữ vai trò quan trọng trong dẫn truyền thần kinh – cơ. Ngoài ra, kali còn giúp điều hòa chuyển hóa glucid, protid.

Rối loạn kali - máu sẽ gây ra các tai biến tim mạch.

Kali thấm tương đối ít qua màng tế bào, thải trừ qua nước tiểu (80 -90%), phần nhỏ qua phân, không dự trữ trong cơ thể như natri, có khuynh hướng thoát ra khỏi tế bào trong khi có bệnh lý (choáng, bỏng rộng, chảy máu nhiều, suy thượng thận). Khi mất quá nhiều kali thì sẽ tăng natri trong tế bào, tăng bicarbonat trong dịch ngoài tế bào.

Nồng độ kali-máu trung bình 5nmol/ L (20mg%), tùy theo người, chế độ ăn, lượng kali dao động trong khoảng 3,5-5nmol/L; nếu <3nmol/L được coi là giảm, nếu >5nmol/L được coi là tăng kali – máu.

Rối loạn kaki-máu  gây các tai biến nghiêm trọng trên tim mạch như loạn nhịp, suy tim… đặc biệt khi kết hợp với loạn nhịp thất. Khi dùng liều càng cao, tần suất độ nặng của tai biến càng lớn.

Và cách phòng

Rối loạn kali-máu xảy ra tùy từng trường hợp dùng thuốc và có cách phòng ngừa riêng cho từng trường hợp đó.

Dùng thuốc lợi tiểu đơn trị tăng huyết áp: Trước đây, khi điều trị tăng huyết áp thường dùng thuốc lợi tiểu thiazid giúp bài tiết nước, giảm thể tích ngoại bào, thể tích huyết tương, gây giãn mạch thứ cấp dẫn tới hạ huyết áp. Do đó phải dùng thiazid với liều khá cao nên có thể gây hạ kali-máu. Ngày nay, người ta đã phát hiện thiazid gây ức chế  protein vận chuyển cặp natri-clo ở ống lượn xa, gây giãn mạch gián tiếp qua trung gian giãn mạch dẫn tới hạ huyết áp, nên dùng thiazid với liều thấp (chỉ 12,5mg/ngày, khi cần mới dùng tới 25mg/ngày) nên không gây bài tiết, giảm kali-máu đáng kể. Để phòng hạ kali-máu cần hiểu đúng cơ chế giảm huyết áp của thuốc lợi tiểu thiazid, dùng liều thấp theo chỉ dẫn, không cần bổ sung kali mà chỉ ăn đủ rau quả hay ăn thêm vài quả chuối là đủ.

Dùng thuốc lợi tiểu phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác: Một trong các cách phối hợp là dùng thuốc lợi tiểu với ức chế men chuyển (UCMC). Bản thân UCMC làm giảm aldosteron nên gây tăng kali-máu. Nếu phối hợp UCMC với thuốc lợi tiểu tăng tiết kali nhẹ (thiazid) thì có thể điều hòa kali (theo kiểu bù trừ). Nếu phối hợp UCMC với thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali (spironolacton) dễ làm tăng kali -máu (vì cộng hợp sự tăng của hai thuốc). Vì thế, tùy theo yêu cầu điều trị, khả năng đáp ứng, dung nạp của người bệnh mà chọn phối hợp loại UCMC và loại thuốc lợi tiểu thích hợp để vừa đạt yêu cầu hạ huyết áp nhưng không gây hạ huyết áp đột ngột, đồng thời không gây ra rối loạn kali máu. Thầy thuốc thường tính toán liều của mỗi thuốc, cho  khởi đầu với  liều thấp, rồi tăng dần đến mức đạt được các yêu cầu trên và cho người bệnh dùng liều  ổn định đó. Người bệnh cần tuân thủ liều, không tự ý tăng số lần dùng thuốc phối hợp (sẽ quá liều) cũng không được tăng giảm riêng một thứ nào (vì sẽ phá hỏng sự phối hợp).

Dùng thuốc lợi tiểu cho bệnh suy tim: Tùy theo thể suy tim mà thầy thuốc dùng các loại thuốc lợi tiểu khác nhau. Thí dụ trong suy tim nhẹ và vừa thường dùng loại bài tiết kali nhẹ (thiazid). Trong suy tim trái cấp, suy tim mạn thường dùng loại bài tiết kali mạnh (furosemid), đôi khi còn dùng nhóm tăng bài tiết kali nhẹ (thiazid) với nhóm tiết kiệm kali (spironolacton) nhằm bù trừ nhau. Ngoài ra, cũng tùy theo thuốc đang dùng trong suy tim mà chọn thuốc lợi tiểu thích hợp để tránh  tương tác bất lợi. Thí dụ, khi người suy tim đang dùng thuốc UCMC thì  không được dùng spironolacton (vì cả hai đều làm tăng  kali), trong  khi  đó có thể dùng thuốc lợi tiểu bài tiết kali được (vì sẽ tăng giảm kali bù trừ nhau).  Đây là cách chọn lựa tinh  tế của thầy thuốc, người bệnh cần tuân thủ, không tự ý thay đổi thuốc, liều dùng.

Không được phối hợp với tác nhân gây xoắn đỉnh: Rối loạn kali-máu là điều kiện thuận lợi gây xoắn đỉnh. Vì vậy, không dùng thuốc lợi tiểu cùng với các thuốc có tiềm năng gây xoắn đỉnh như thuốc chống dị ứng (terfenadin, astemisol), thuốc tim mạch (diisopyramid, quinidin, bretylium, amioda ron, vincamin), thuốc kháng sinh (erythromycin tĩnh mạch).

Một số người bị bệnh di truyền hạ kali-máu cần tránh dùng các thuốc bài tiết nhiều kali. Người bị di truyền tăng kali-máu cần tránh dùng thuốc làm tăng mạnh kali. Thầy thuốc căn cứ vào tiền sử người bệnh mà cho thuốc, liều lượng thích hợp và người bệnh cần tuân thủ. Ngoài ra, những người này cần có một chế độ ăn uống thích hợp như ăn cân đối các loại lipid, glucid,  protid, rau quả. Đối với người bị di truyền hạ kali-máu cần ăn nhiều thức ăn giàu kali, tránh nhiễm lạnh, tránh hoạt động quá sức, tránh ăn quá nhiều glucid (vì ăn nhiều glucid sẽ phải tiêu thụ nhiều kali) dẫn tới hạ kali-máu.

DS. Bùi Văn Uy

Nguồn: suckhoedoisong.vn