Các thuốc thường dùng

Và những chú ý

Các thuốc kể trên cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi sử dụng. Tùy theo chứng TTKKS khác nhau sẽ dùng thuốc khác nhau, thuốc chóng tiết cholin có thể dùng trị chứng TTKKS cấp bách nhưng không được dùng trị chứng TTKKS do ứ (thậm chí thuốc này có thể gây ra chứng TTKKS do ứ). Hơn nữa, các thuốc có thể gây ra tác dụng phụ đôi khi rất trầm trọng ở người cao tuổi nếu dùng bừa bãi.

Trong điều trị TTKKS do stress, ngoài việc dùng thuốc, người mắc có thể sử dụng phương pháp không dùng thuốc gọi là “tập luyện các cơ vòng tầng sinh môn” (pelvic floor exercise). Đây là phương án thường được áp dụng cho phụ nữ bị chứng TTKKS do tress. Người bệnh sẽ tập làm co thắt và thư giãn các cơ quan quanh âm đạo, quanh niệu đạo, quanh hậu môn cũng sẽ cải thiện được tình trạng này.

Ngoài phương pháp “tập luyện các cơ vòng tầng sinh môn” còn có một số phương pháp khác như phương pháp “tái huấn luyện bàng quang” (bladder retraining) hay phương pháp “sinh phản hồi” (biofeedback). Ở các phương pháp này, người bệnh cần được sự hướng dẫn của nhân viên y tế thông thạo phương pháp, cần được trang bị một số dụng cụ chuyên dùng vì cách tập luyện tương đối phức tạp.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Đức – Sức khỏe & Đời sống

Tham gia các hoạt động về sức khỏe nhận thức

Đây là công việc đòi hỏi người chăm sóc vừa phải có lòng kính trọng đối với người già, vừa phải có kiến thức y học mới có thể làm tốt.

Bao giờ cũng phải tìm nguyên nhân bệnh tật, không nên quy tất cả cho tuổi tác. Theo một nghiên cứu, khoảng 80% người trên 80 tuổi có thể sinh hoạt được bình thường, có khả năng sống độc lập không bị lệ thuộc vào người chăm sóc. Vì vậy, người nhà và người chăm sóc không nên cho rằng tất cả các người già là sa sút trí tuệ, không thể chạy chữa được, không có hy vọng gì cải thiện tình hình… Khi quyết định một phương pháp xử trí, kể cả phẫu thuật thì riêng tuổi tác không phải là một chống chỉ định.

Bằng sự quan tâm của thầy thuốc và người nhà, nhiều việc có thể làm để ngăn ngừa sự phát sinh một bệnh cũng như dự phòng sự tiến triển xấu của bệnh đó ở người già. Những điểm chính cần đặc biệt chú ý để phòng bệnh ở người già gồm:

Sử dụng các phương pháp chẩn đoán bệnh: bằng xét nghiệm, máy X-quang, điện tim, siêu âm, chụp cắt lớp trong những trường hợp triệu chứng lâm sàng không rõ ràng. Người già cần được khám định kỳ để phát hiện sớm bệnh glôcôm, điều chỉnh kịp thời sự giảm sút thị lực, thính lực, khám chữa răng, làm răng giả nếu cần, chú ý phát hiện những tổn thương vùng miệng.

Tạo miễn dịch với một số bệnh: cúm, viêm phổi do phế cầu khuẩn, uốn ván… Định kỳ làm xét nghiệm đờm cho các đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh lao. Định lượng cholestorol huyết thanh, đặc biệt với bệnh nhân suy mạch vành hoặc có những yếu tố nguy cơ mắc bệnh mạch vành.

Phát hiện sớm bệnh ung thư: vì ngày càng nhiều phụ nữ cao tuổi mắc bệnh ung thư vú và tử vong nên phụ nữ cao tuổi cần định kỳ khám, chụp tuyến vú, 6 tháng một lần cho đến 75 tuổi. Mọi người cao tuổi, cả nam lẫn nữ, đều cần phải khám định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện sớm ung thư các loại. Những người thường dùng và dung nạp được thuốc aspirin liều thấp và estrogen (cho bệnh nhân nữ) được khuyên dùng vì các lợi ích phòng bệnh tim mạch và ung thư.

Chăm sóc tại nhà: nếu làm tốt công tác an sinh xã hội cần phấn đấu để đa số người già được chăm sóc tại nhà. Nhà nước, các tổ chức xã hội, cộng đồng, cần dành một khoản kinh phí cho các dịch vụ: nhân viên dọn dẹp nhà cửa, nhân viên chăm sóc sức khỏe. Khi cần có thể tổ chức để gửi bệnh nhân già tại nhà chăm sóc sức khỏe ban ngày, người phục vụ bệnh nhân tại giường.

Hỗ trợ các hộ gia đình có người già cần chăm sóc tại nhà. Tổ chức dịch vụ phục vụ cơm nước đến nhà, dịch vụ di chuyển cho bệnh nhân tàn phế. Tổ chức chăm sóc cấp cứu bệnh nhân tại nhà, giúp gia đình người già thu xếp cuộc sống tại nhà.

Hỗ trợ cho gia đình: đối với các gia đình có bệnh nhân bị sa sút trí tuệ hoặc có những bệnh tật phức tạp, nhiều khi chính gia đình lại cần sự hỗ trợ của thầy thuốc hơn cả người bệnh. Vì vậy, thầy thuốc và các tổ chức xã hội ở cơ sở nên bố trí người hỗ trợ gia đình bệnh nhân về tinh thần và vật chất cũng như chăm sóc sức khỏe.

Theo ThS. Nguyễn Hoàng – Sức khỏe & Đời sống

 

Bình thường một người có thể đi ngoài từ 1-3 lần trong một ngày hoặc trên 3 lần trong một tuần. Được gọi là bị TB khi quá 3 ngày chưa đi ngoài hoặc đi ngoài dưới 3 lần trong một tuần, có thể có cơn đau quặn bụng, phân rắn, mỗi khi đi ngoài phải rặn mạnh.

Những nguyên nhân thường gặp

Mọi loại thức ăn, nước uống sau khi được nhào trộn ở dạ dày cùng với dịch vị chúng được đưa xuống ruột, đa phần sẽ được hấp thu ở ruột non, phần còn lại và các chất cặn bã sẽ dồn xuống đại tràng. Tại đại tràng, số còn lại của chất dinh dưỡng sẽ được hấp thu tiếp tục, đồng thời các chất cặn bã, chất độc do vi sinh vật và quá trình chuyển hóa sinh ra sẽ được đào thải ra ngoài. Nếu chất cặn bã và các chất độc hại lưu lại trong đại tràng càng lâu càng làm ảnh hưởng đến sức khỏe. Cũng tại đại tràng, khi nước trong chất cặn bã được hấp thu tiếp tục thì phân càng bị rắn lại và rất khó để tống phân ra mỗi lần đi ngoài.

Có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh TB ở NCT như do chế độ dinh dưỡng không hợp lý bởi vì kiêng khem quá mức hoặc ăn ít hoặc chán không muốn ăn nên chất cặn bã ít, phân ít cho nên không tạo được phản xạ co bóp của đại tràng. Có một số người do ăn những loại thức ăn có nhiều chất béo như: bơ, sữa, đường tinh chế; ăn ít chất xơ, rau, quả. Hoặc một số NCT thích ăn nhiều chất cay, nóng (ớt, hành, hồ tiêu), uống nhiều rượu, bia và lượng nước đưa vào trong cơ thể hàng ngày không đủ sự cần thiết để tiêu hóa thức ăn… Suy giảm chức năng sinh lý cũng là một yếu tố thuận lợi gây TB ở NCT. Tuổi càng cao thì chức năng sinh lý càng bị giảm sút, ví dụ như cơ hoành, cơ vùng xương chậu yếu đi làm hạn chế nhu động của ruột. Thêm vào đó các dịch bài tiết của đường ruột cũng giảm đáng kể như dịch vị, dịch mật, dịch ruột. Người ta cũng thấy rằng sự co bóp của cơ trơn đường tiêu hóa ngày càng yếu dần cũng làm gia tăng nguy cơ TB ở NCT. Những NCT ít vận động ví dụ do đau khớp gối, đau lưng mạn tính hoặc chân yếu khó đi lại sẽ làm cho mọi cơ quan của cơ thể hoạt động kém đều đặn cũng rất dễ xẩy ra TB. Ngoài ra người ta thấy có một số tác dụng phụ của thuốc cũng gây TB như những thuốc có chất tannin, thuốc chống trầm cảm, thuốc bao bọc niêm mạc dạ dày có chứa nhôm hoặc ở NCT lạm dụng một số thuốc có tác dụng nhuận tràng như forlax do dùng nhiều quá không có tác dụng nhuận tràng như mong muốn.

Hậu quả của TB

NCT bị TB mạn tính sẽ gây ra nhiều hậu quả xấu. Phân và các chất cặn bã, chất độc do các vi sinh vật trong đường ruột bài tiết ra không được tống ra theo phân mà đọng lại ở đại tràng, trực tràng. Tại đây cơ thể lại hấp thu tiếp cùng với nước gây độc hại, vì vậy người bệnh lúc nào cũng thấy mệt mỏi, lười ăn, chán ăn, thậm chí bỏ bữa. Càng chán ăn, bỏ bữa càng gây TB.

Bệnh hay gặp nhất của TB dài ngày là bệnh trĩ. TB cũng là một trong những nguyên nhân gây viêm đại tràng mạn tính, ung thư đại tràng. Một số người bị tăng huyết áp mạn tính nếu bị TB thì khi đi ngoài phải rặn mạnh cũng có nguy cơ gây tăng huyết áp đột ngột rất nguy hiểm đến tính mạng. NCT bị TB cho nên mỗi lần đi ngoài phải rặn nhiều làm nứt kẽ hậu môn, gây đau cho nên rất ngại đi ngoài mà như vậy càng gây TB.

Phòng bệnh TB ở NCT

Để đề phòng TB hoặc giảm dần bệnh TB nên ăn nhiều rau trong mỗi bữa ăn. Các loại rau phù hợp với NCT là rau mồng tơi, rau khoai lang, rau muống, rau dền, rau đay. Nên ăn một số thức ăn có nhiều chất xơ. Nên ăn một số quả như: cam, quýt, bưởi (nên ăn cả múi để có chất xơ), đu đủ chín, dưa chuột, mướp đắng, quả mướp. Chuối chín hoặc củ khoai lang cũng có giá trị đáng kể trong việc phòng TB.

Không nên uống rượu, bia; không ăn chất cay, nóng như ớt, hành, hồ tiêu. Những người có bệnh được bác sĩ chỉ định dùng thuốc mà có tác dụng phụ gây TB thì cần dùng đúng chỉ định của bác sĩ không lạm dụng thuốc và khi có hiện tượng tác dụng phụ gây TB cần báo ngay cho bác sĩ để có hướng xử trí thích hợp.

Hàng ngày không nên ngồi lâu một chỗ như xem vô tuyến và nên tập thể dục nhẹ nhàng tùy theo sức của từng người. Hình thức vận động tốt nhất là đi bộ. Mỗi ngày nên đi bộ tối thiểu 30 phút, không nên đi bộ quá một giờ và nên chia thành 2 – 3 lần đi bộ.

Ảnh minh họa Internet

Nghiên cứu được đăng trên số tháng 1-2012 của tờ The American Journal of Medicine.

Các nhà khoa học Anh vừa có kết quả nghiên cứu rất đáng chú ý liên quan tới tuổi thọ con người khi phát hiện bộ não con người bắt đầu lão hoá từ năm 45 tuổi, sớm hơn khá nhiều so với suy nghĩ trước đây là 60 tuổi.

Tạp chí Y học Anh (British Medical Journal) số ra ngày 13-1 đã công bố kết luận mới nhất của một công trình nghiên cứu cho biết, đầu óc con người bắt đầu có hiện tượng “lú lẫn” ở tuổi 45. Trong khi đó, trước đây  giới y học thế giới cùng có chung nhìn nhận rằng bộ não của con người bắt đầu lão hoá từ khi 60 tuổi.

Ai cũng biết rằng càng lớn tuổi thì những khả năng của trí nhớ càng kém dần nhưng cho tới nay vẫn chưa ai xác định một cách tương đối chính xác là kể từ khi nào thì bộ não của con người bắt đầu “có vấn đề”. Ngoài đánh giá chung, còn thiên về cảm tính, là con người vẫn minh mẫn đến năm 60 tuổi cũng chưa có nghiên cứu hay điều tra chuyên sâu về vấn đề này.

Đó cũng là những lý do để nhóm các nhà nghiên cứu thuộc Viện quốc gia y tế và nghiên cứu y khoa (Inserm) của Pháp và Đại học University College London của Anh, do Giáo sư Archana Singh-Manoux làm trưởng nhóm, đã tiến hành nghiên cứu kỹ về vấn đề lão hoá của con người. Nhóm nghiên cứu đã tổ chức lấy dữ liệu y khoa của 5.198 nam giới và 2.192 phụ nữ, độ tuổi từ 45-70, và kiểm tra chức năng của não những người này 3 lần trong suốt thời gian 10 năm, từ năm 1997.

Các cuộc trắc nghiệm từng cá nhân cũng giúp thẩm định trí nhớ, từ vựng, cách lập luận và sự suôn sẻ trong những câu nói của những người được nghiên cứu. Trong số các trắc nghiệm, chẳng hạn nhóm nghiên cứu yêu cầu những người tham gia nghiên cứu, trong vòng bao nhiêu phút, kể những loài chim có tên bắt đầu bằng chữ S.

Kết quả cho thấy là những khả năng của bộ não (ngoài trắc nghiệm về từ vựng) suy giảm dần theo thời gian và càng lớn tuổi thì suy giảm càng nhanh. Công trình nghiên cứu còn làm nổi rõ một điều là sự suy giảm của bộ não ở đàn ông diễn ra nhanh hơn phụ nữ, nhưng các nhà khoa học chưa giải thích vì sao có sự khác biệt kỳ lạ này.

Theo lời Giáo sư Singh-Manoux, việc xác định “tuổi về hưu” của bộ não – tuổi mà bộ não bắt đầu suy giảm là rất quan trọng trong việc nâng cao khả năng làm việc cũng như tuổi thọ của con người. Bởi việc chữa trị những căn bệnh liên quan tới việc lão hoá của con người sẽ có hiệu quả hơn nếu được thực hiện ngay từ đầu quá trình lão hóa của bộ não.

Vào lúc mà tuổi thọ của con người tiếp tục tăng và điều này có những tác động quan trọng đến thành phần dân số, hiểu được sự suy thoái của bộ não cùng với tuổi tác là một trong những thách đố của thế kỷ 21. Đặc biệt, kết quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu thuộc Viện quốc gia y tế và nghiên cứu y khoa Pháp và Đại học University College London có thể giúp cải thiện đáng kể việc điều trị bệnh Alzheimer (bệnh mất trí nhớ) ở những bệnh nhân mà độ tuổi chưa phải là cao.

Các tác giả công trình nghiên cứu cũng dẫn lại những nghiên cứu khác để khuyến cáo rằng, một người có hệ tim mạch tốt thì sẽ ít có nguy cơ bị Alzheimer hơn. Có chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, thường xuyên đọc sách hoặc chơi các trò tập luyện cân não sẽ giúp đầu óc ta được minh mẫn lâu hơn – nhóm nghiên cứu đưa ra lời khuyên.

HOÀNG TUẤN

Nguồn: Báo ANTĐ

Khả năng nhìn – nghe kém, di chuyển đứng – ngồi khó khăn, gân cốt suy nhược khiến bước đi không vững, phản ứng chậm làm cho thân thể mất thăng bằng, dễ bị té ngã, trí nhớ suy kém… Do vậy, với những gia đình có người già, rất nhiều chuyện không thể coi là chuyện nhỏ.

Tai nạn xảy ra phần lớn là ở… nhà

Nhà ở, theo lệ thường là chốn an toàn của con người. Thế mà oái ăm thay nhà ở cũng là nơi nguy hiểm cho con người. Đặc biệt là với người già, nếu nội thất không được sắp xếp chu đáo. Ví dụ như trượt té vì sàn nhà ướt, vì vấp phải thảm trải trên sàn, vấp phải dây điện trên lối đi; té trong bồn tắm vì vấp phải cục xà phòng… Hay vì vừa ngủ dậy bước khỏi giường thấy chóng mặt, uống nhầm thuốc…

1. Sàn nhà: cần lau khô ngay khi sàn nhà bị ướt, chờ sàn nhà khô mới đi qua. Khi đánh bóng sàn nhà, nên dùng loại sáp không trơn trượt. Giữ sàn nhà và cầu thang không bị các vật linh tinh nằm vương vãi cản trở bước đi. Thảm nhỏ trải trên sàn nhà phải là loại bám vào sàn, không trượt khi bước lên. Không dùng những tấm thảm đã rách, có xơ làm vướng chân. Không nên trải thảm nhỏ ở đầu và cuối thang lên lầu.

2. Trong nhà tắm: trải thảm cao su hay dán những miếng cao su nhỏ trong bồn tắm để tránh trượt té khi đang tắm; dựng tay vịn ở thành bồn tắm; để xà phòng nơi dễ với tay lấy. Không có vật cản trở ở hành lang thông từ phòng này sang phòng khác, nhất là từ phòng ngủ sang phòng tắm.

3. Dây điện thoại, dây điện: nối nguồn điện với các thiết bị điện tử cần được thu gọn trong mép tường, không cản trở lối đi.

4. Cần có đầy đủ ánh sáng: trong các phòng. Nút mở – tắt đèn nên đặt gần cửa ra vào cho tiện dùng. Có đèn mờ suốt đêm trong phòng tắm, hành lang, cầu thang.

5. Thang lầu có tay vịn: suốt chiều dài của thang, tay vịn to vừa bàn tay nắm; bậc thang không lung lay; nếu có trải thảm thì thảm phải được gắn chặt vào bậc thang.

6. Đặt các dụng cụ cần thiết: ở các tầng tủ vừa tầm tay với.

7. Sử dụng thang bước cao và ghế đẩu: thang và ghế phải ở tình trạng tốt, vững chắc, đặt trên mặt phẳng, rắn chắc, thăng bằng. Khi leo lên thang thì mặt phải đối diện với bậc thang; không đứng trên bậc cao chót của thang. Sử dụng giày dép: giày phải có đế bám sát trên mặt sàn hay mặt đường. Không nên mang vớ khi đi đứng trên sàn nhà gỗ hay đá hoa vì trơn trượt.

8. Cảnh giác các nguy cơ bất chợt có thể xảy ra như đồ chơi trẻ con vung vãi trong nhà hay chó mèo luẩn quẩn vướng bước chân.

9. Khi ôm vác đồ vật cồng kềnh không để chúng cản tầm nhìn.

10. Ngoài sân, vườn: quét sạch lá, rác rưởi trên lối đi. Dụng cụ làm vườn cất dọn vào kho an toàn. Nên có thảm chùi chân ở ngưỡng cửa.

11. Nhiệt độ trong nhà vừa phải: nếu quá lạnh, người già phản ứng chậm lại, dễ bị té ngã.

12. Cạnh mỗi máy điện thoại viết số điện thoại khẩn cấp của cảnh sát, bác sĩ gia đình, cứu hoả, xe cấp cứu, thân nhân hoặc bạn thân ở gần.

Lưu ý dành cho người lớn tuổi: khi đứng lên hay ngồi xuống, nên chậm rãi, tránh té ngã vì chóng mặt, mất thăng bằng. Khi nghe tiếng chuông điện thoại hay chuông gọi cửa, không hấp tấp, vội vã chạy đến trả lời. Uống thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ về liều lượng, giờ uống. Sử dụng gậy chống vừa tầm.

Đôi khi, dù với tất cả các đề phòng trên nhưng vẫn có thể té ngã, đưa đến những hậu quả trầm trọng cho cơ thể, dẫn tới tình trạng nguy hiểm cho sinh mạng người tuổi cao.

Cách xử lý

Khi bị té ngã, hãy bình tĩnh đối phó. Nếu cảm thấy bị thương ở chân hay xương sống thì không nên cố ngồi dậy. Trái lại, nếu không có đau đớn ở cơ thể, có thể cố ngồi dậy theo cách sau:

1. Té nằm ngửa: chuyển sang thế nằm sấp bằng cách quay mặt về phía định lăn, đầu gối và khuỷu tay hướng về phía đối nghịch, đồng thời chuyển chúng qua thân mình về phía định lăn.

2. Khi đã nằm sấp rồi, dùng bàn tay và đầu gối để nhổm người lên, bò về phía trước với một cái ghế ở gần nhất.

3. Đặt bàn tay lên mặt ghế, ngả người xuống để thân mình được tay chống đỡ.

4. Co đầu gối bên mạnh, dùng bàn chân phía đó đẩy người nhổm lên, đầu gối bên kia chống dưới sàn, quay nhẹ người rồi ngồi xuống ghế. Sau khi nghỉ thở một lúc thì gọi cấp cứu.

Trong trường hợp người lớn tuổi sống riêng lẻ một mình nên trang bị một hệ thống cấp cứu khi có tai nạn. Nhờ thân nhân hay hàng xóm theo dõi giúp như gọi điện vào giờ cố định, hoặc gọi cửa khi không thấy lấy báo mỗi buổi sáng. Hoặc có thể giao ước với hàng xóm để được cấp cứu lẫn nhau như mỗi khi đèn màu xanh trước cửa sổ bật lên là dấu hiệu báo có chuyện chẳng lành xảy ra. Vừa giản dị, đỡ tốn tiền, lại tăng thêm tình tương thân tương trợ lối xóm.

Theo BS Nguyễn Ý Đức – Sài Gòn Giải Phóng

 

Theo BS Hoàng Anh – Gia đình & Xã hội