Cần giữ vệ sinh sạch sẽ

Trong phẫu thuật Phaco, thủy tinh thể mềm lúc đưa vào có thể gấp lại được nên vết rạch rất nhỏ và không cần khâu. Do vậy phẫu thuật xong, bệnh nhân  cần băng che mắt bảo vệ trong ngày và ngủ từ 3 đến 4 giờ giúp mắt bớt khó chịu.

Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân phải giữ cho mắt luôn sạch sẽ, rửa tay trước khi chạm vào mắt và sử dụng thuốc theo quy định để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm, nếu bị nhiễm trùng có thể dẫn đến mất tầm nhìn. Rửa mi mắt bằng gạc để lấy đi chất dịch bám vào mắt. Hàng ngày bệnh nhân tuyệt đối không dụi tay lên mắt, nheo mắt hoặc nháy mắt mạnh nhằm tránh xảy ra va chạm hoặc đè áp mạnh chấn thương mắt.

ảnh minh họa

  Bác sĩ Phạm Văn Thìn

Nguồn: suckhoedoisong.vn

Đáp: Run là động tác bất thường không cố ý, là sự không nhịp nhàng và luân chuyển ở một nhóm cơ nhất định và cơ đối trọng. Có nhiều nguyên nhân khác nhau có thể gặp trong các bệnh:

- Xơ cứng tủy: với biểu hiện run khi làm động tác, kèm theo rung giật nhãn cầu và hội chứng bó tháp.

- Run ở người già: với đặc điểm không có co cứng cơ, tăng các hoạt động tự chủ.

- Run tiểu não: run khi làm việc, kèm theo loạng choạng khi vận động.

- Run gia đình: thường ở độ tuổi 20-30 tuổi, không tiến triển theo thời gian, trong gia đình có nhiều người bị.

- Một trong những bệnh run tay phổ biến hay gặp là bệnh Parkinson với các đặc trưng của run như sau:

+ Hay gặp ở người lớn tuổi, run thường thấy ở đầu ngón tay, bàn tay, bàn chân, có thể ở mặt, môi dưới, lưỡi, hàm dưới, cằm.

+ Run đầu chi xuất hiện sớm rồi dần dần lan đến gốc chi và khu trú ở một bên của cơ thể trong nhiều năm đầu.

+ Run thường khởi phát lặng lẽ âm thầm, có thể chỉ ở ngón chân ngón tay, thậm chí chỉ ở ngón tay cái.

+ Run nhỏ với tần số 4-8 lần/s, cũng có khi nhanh hơn. Khi nghỉ ngôi không bị run. Run tay thường kèm theo phối hợp động tác thiếu chính xác và cứng nhắc. Đồng thời đi kèm với run tay trong bệnh Parkinson là các hội chứng tăng trương lực cơ, giảm phối hợp động tác và để chẩn đoán bệnh này thường kèm theo làm test với L- dopa và XN định lượng Dopamin trong máu và dịch não tủy.

Trường hợp của cậu bạn nên đưa đi khám chuyên khoa thần kinh để xác định thêm các triệu chứng phối hợp cũng như các XN để chẩn đoán chính xác nguyên nhân, chứ chỉ có một triệu chứng run theo mô tả khó xác định là bệnh gì.

BS Bạch Long

Mãn dục nam là gì?

Tình trạng mãn kinh của phụ nữ được nhiều người biết đến nhưng “mãn kinh của đàn ông”, chính xác là mãn dục nam lại ít được nhắc tới.

Mãn dục nam có thể hiểu nôm na là sự suy giảm nội tiết tố sinh dục nam (Testosterone) trong máu, thường xuất hiện ở đàn ông sau 30 tuổi, tác động rõ rệt nhất đến cơ thể sau độ tuổi 40, với hàng loạt dấu hiệu như: sức khỏe giảm, mau bị mệt mỏi; khối cơ và lực cơ giảm; bụng to ra; giảm ham muốn tình dục, gia tăng rối loạn cương; khí sắc xấu, tóc rụng, tóc bạc, dễ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường…

Mãn dục nam không phải là bệnh cấp tính hoặc nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe của đàn ông và hạnh phúc gia đình, có thể ảnh hưởng đến công việc.

Trên thế giới, vấn đề này được giới y học và người dân quan tâm nhiều năm nay, nhưng ở Việt Nam vẫn còn khá mới mẻ, chưa được phổ biến, chưa có sự nhìn nhận, đánh giá đúng mức.

Thời gian gần đây, dư luận xã hội nói chung, cũng như giới truyền thông đã có nhiều tác động tích cực để tạo những chuyển biến trong nhận thức về mãn dục nam.

Hạn chế quá trình mãn dục nam

Y học hiện đại sử dụng liệu pháp hormon thay thế để phòng và điều trị chứng mãn dục nam, tuy nhiên, liệu pháp này cần thận trọng theo dõi vì có nhiều tác dụng phụ.

Khoa học cũng có nhiều đột phá trong việc tìm ra những loại thuốc điều trị rối loạn cương khá hiệu quả, như Viagra, Levitra, Cialis nhưng tác dụng chỉ tức thời và giá rất cao.

Ở Việt Nam, dân gian từng có những phương thuốc, bài thuốc cổ truyền dành cho nam giới. Các bài thuốc, vị thuốc này có ưu điểm nổi bật là an toàn,  dược liệu lại có sẵn, vừa bồi bổ nguyên khí, tăng sinh lực cường tráng cho cơ thể, vừa kích thích cơ thể tiết hormon Testosteron một cách tự nhiên, từ đó hạn chế quá trình Mãn dục nam, giảm lão hoá, duy trì tuổi xuân và phong độ  cho nam giới.

Bá bệnh (Tongkat ali) – Cây thuốc quý cho Nam giới

Bá bệnh là cây thuốc quý được sử dụng hàng trăm năm nay tại các quốc gia Đông nam Á như Malaisia, Indonesia, Campuchia, Thái Lan… để trị nhiều bệnh.

Tác dụng của cây Bá Bệnh đã được chứng nhận và công bố rộng rãi với nhiều đề tài nghiên cứu khoa học trên thế giới, là khả năng tăng cường sức khoẻ tình dục  cho nam giới, kích thích cơ thể tăng tiết hormon giới tính nam (Testosteron) một cách tự nhiên.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu ban đầu cho thấy, tác dụng của cây Bá bệnh Việt Nam không thua kém các nước khác, mở ra triển vọng ứng dụng cây thuốc quý này để bảo vệ sức khoẻ sinh lý Nam giới, giúp duy trì hạnh phúc gia đình.

Tiến sỹ đông y Nguyễn Đinh Nhân
Bệnh viện Y học Cổ truyền Quân Đội

Các vùng ở não: tổn thương do đột quỵ sẽ gây ra

Các triệu chứng tương ứng với từng vùng

Nhận dạng sớm các triệu chứng của đột quỵ sẽ giúp can thiệp cấp cứu kịp thời, ảnh hưởng tích cực đến kết quả điều trị và tình trạng sau này của bệnh nhân. Khi có triệu chứng của đột quỵ, hãy đi khám cấp cứu ngay.

Các triệu chứng của đột quỵ bao gồm sự khởi phát đột ngột của:

1. Tê, yếu hoặc liệt mặt, tay và chân thường là ở một bên của cơ thể.

2. Rối loạn thị giác ở một hoặc 2 bên mắt, như tối mắt, mờ mắt, nhìn đôi (song thị), hoặc mù mắt.

3. Lú lẫn, rối loạn nhận thức.

4. Nói đớ hoặc nói ngọng.

5. Đi không vững, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc mất phối hợp vận động.

6. Đau đầu dữ dội.

Triệu chứng thay đổi tuỳ theo đột quỵ gây ra bởi huyết khối (cục máu đông) hoặc xuất huyết não. Vị trí của huyết khối hoặc xuất huyết và mức độ lan rộng của thương tổn ở não cũng có những biểu hiện khác nhau về mặt triệu chứng.

- Triệu chứng của đột quỵ do thiếu máu (do huyết khối bít mạch máu não) thường xảy ra ở phía cơ thể đối diện với bên não bị tổn thương. Ví dụ, đột quỵ xảy ra ở bên phải của não sẽ ảnh hưởng đến bên trái của cơ thể.

- Triệu chứng của đột quỵ do xuất huyết não giống các triệu chứng của thiếu máu não nhưng được phân biệt bởi các triệu chứng liên quan đến tăng áp lực nội sọ bao gồm nhức đầu dữ dội, buồn nôn và nôn, cổ cứng, chóng mặt, co giật, kích thích, lú lẫn và hôn mê.

Triệu chứng của đột quỵ có thể diễn tiến trong vài phút, vài giờ hoặc vài ngày, thường thì diễn tiến ngày càng nặng hơn. Ví dụ, yếu nhẹ lúc đầu có thể diễn biến đến liệt không thể cử động được tay chân ở một bên cơ thể.

+ Khi đột quỵ gây ra bởi một huyết khối lớn (đột quỵ thiếu máu) hoặc xuất huyết (đột quỵ xuất huyết), triệu chứng sẽ xảy ra đột ngột, trong vài giây.

+ Khi một động mạch đã hẹp sẵn do xơ vữa bị tắc nghẽn, các triệu chứng đột quỵ thường tiến triển từ từ trong nhiều phút đến nhiều giờ, hoặc nhiều ngày (trong những trường hợp hiếm gặp), .

+ Nếu xảy ra nhiều cơn đột quỵ nhỏ theo thời gian, bệnh nhân có thể sẽ có những thay đổi từ từ trong dáng đi, trong việc giữ thăng bằng, tư duy, hoặc ứng xử (sa sút trí tuệ trong nhũn não đa ổ).

Không phải lúc nào cũng dễ dàng cho người bệnh trong việc nhận dạng được các triệu chứng đột quỵ nhỏ. Họ có thể hiểu lầm rằng các triệu chứng này do hậu quả của tuổi già. Triệu chứng đột quỵ còn dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác cũng gây ra các triệu chứng lâm sàng tương tự.

Lão hóa là một quá trình tất yếu; nhưng nếu trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta duy trì thường xuyên một số nguyên tắc thì có thể làm chậm đáng kể quá trình này.

Kiểm soát stress.

Sự không thành đạt trong nghề nghiệp, sự ra đi của người thân, mâu thuẫn trong gia đình hoặc nơi làm việc, vấn đề về con cái… là những yếu tố thường xuyên tồn tại trong cuộc sống và gây nên trạng thái stress (căng thẳng thần kinh, tâm lý). Đây là một tác nhân mạnh mẽ của sự lão hóa. Muốn làm chậm lại quá trình lão hóa sinh học thì phải biết kiểm soát stress, không để cơ thể rơi vào trạng thái stress trong thời gian dài. Những người sống thọ và khỏe mạnh thường có tính cách sống ôn hòa, lạc quan, quan tâm đến mọi người và tương lai.

Dinh dưỡng hợp lý.

Mối tương quan giữa cân nặng và tuổi thọ vẫn còn chưa được làm sáng tỏ; nhưng chúng ta đã biết thừa cân và béo phì là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh như tiểu đường, tim mạch, ung thư…; đó là những căn bệnh gây tử vong hàng đầu. Chế độ ăn để phòng ngừa các bệnh này đòi hỏi hạn chế chất béo, chất đường và muối ăn; ăn đủ chất đạm, giảm lượng calo trong ngày và cung cấp thỏa đáng các vitamin và muối khoáng. Chế độ dinh dưỡng không hợp lý làm giảm trung bình 6-10 năm tuổi thọ.

Hạn chế các thói quen có hại.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng việc uống rượu, bia, hút thuốc, sử dụng các chất ma túy… làm tăng tốc độ già hóa các cơ quan trong cơ thể, mặc dù hậu quả không biểu hiện ngay lập tức và chúng ta ít khi cảm nhận được. Theo tính toán, những người nghiện thuốc lá bị giảm tuổi thọ 8-9 năm; nghiện rượu giảm 10-15 năm.

Rèn luyện thể lực.

Trong khoảng giữa 30 và 70 tuổi, cơ thể chúng ta mất khoảng 30 đến 40% khối lượng cơ bắp. Lúc này, hiệu quả cung cấp máu của tim cũng giảm không dưới 30%. Việc tập luyện thể dục thể thao thường xuyên sẽ làm chậm lại những thay đổi này khoảng 20 năm. Nhiều loại hình tập phù hợp với tuổi trung niên và tuổi già như: đi bộ nhanh, chạy bước nhỏ, đạp xe đạp (tối thiểu 3 buổi trong một tuần, mỗi buổi 30-40 phút)

Hoạt động trí óc.

Duy trì hoạt động trí óc là chìa khóa để giảm tốc độ lão hóa. Nếu đã nghỉ hưu bạn nên đọc sách, học, chơi cờ… vào thời gian rỗi để kích thích sự tư duy, phát triển trí tuệ.

Hoạt động xã hội.

Những người tính tình cởi mở, có quan hệ xã hội rộng, nhiều bạn bè thường ít bị ốm hơn người sống cô đơn, khép kín. Những ai có nhiều người thân, bạn bè sẽ ít bị tác động bởi stress và có nhiều khả năng chịu đựng với các yếu tố gây stress hơn.

Đến bác sĩ thường xuyên.

Nên đi thăm khám bác sĩ ít nhất một lần trong một năm (người già nên thường xuyên hơn). Ngoài khám lâm sàng, nên làm một số xét nghiệm như: điện tim, siêu âm tổng quát, xét nghiệm đường máu, mỡ máu… để có thông tin đầy đủ về tình trạng sức khỏe của mình và áp dụng các biện pháp điều chỉnh kịp thời.

Chăm sóc da.

70% những nếp nhăn trên da là do tác hại của tia cực tím của ánh nắng mặt trời gây ra; những tác hại của nó sẽ bộc lộ sau 15-20 năm. Các nhà da liễu đã khuyên mọi người hãy hạn chế tối đa tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, dùng các biện pháp che chắn, đội mũ nón.

Dựa trên các giả thiết về tốc độ già hóa của tế bào, các nhà di truyền học cho rằng, con người có thể sống đến 110-120 tuổi. Để sống thọ và sống khỏe mạnh thì ngay từ khi còn trẻ, mỗi người cần xây dựng cho mình một cuộc sống lành mạnh để có sức khỏe thể lực và tâm thần tốt, kìm hãm tốc độ lão hóa của các cơ quan trong cơ thể.

TS Đặng Quốc Bảo, Sức Khỏe & Đời Sống

Ginkgo biloba – thuốc của người cao tuổi

Kết quả nghiên cứu cho biết lá bạch quả có nhiều tác dụng khác nhau khi dùng điều trị bệnh ở người cao tuổi Ginkgo biloba có tác dụng điều hòa mạch máu, giảm nhớt máu và ngưng kết hồng cầu, ức chế yếu tố hoạt hóa tiểu cầu, ngăn chặn các gốc tự do và ổn định màng tế bào trong bệnh mạch máu não, sa sút trí tuệ, bồi bổ trí nhớ. Ginkgo biloba được dùng để điều trị giai đoạn sớm của bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ, ù tai do mạch gây nên. Nhiều nghiên cứu thử nghiệm ginkgo để điều trị bệnh mạch não, và sa sút trí tuệ đã cho biết sản phẫm làm từ ginkgo có thể làm khả quan hơn những triệu chứng của sa sút trí tuệ. Y học cổ truyền phương Đông còn dùng quả bạch quả làm thuốc tiêu đờm, chữa hen, trị khí hư, tiêu độc, sát trùng.

Các nhà khoa học châu Âu khi nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng của lá bạch quả cũng đã phát hiện được các hoạt chất có tác dụng bổ não, chống lão hóa, giúp cho người cao tuổi khôi phục trí nhớ, trị chứng ngủ gật, kém trí nhớ, hay cáu gắt của người cao tuổi. Hai hoạt chất ginkgolide B và sesquiterpene bilobalide trong chiết suất ginkgo biloba làm tăng tuần hoàn trong não, cùng làm tăng chịu đựng của mô khi thiếu oxy được coi như là một chất bảo vệ thần kinh, chống oxy hóa, chống gốc tự do, ổn định màng và ngăn cản yếu tố kích hoạt tiểu cầu. Những tác dụng dược học khác gồm làm thư giãn nội mô qua sự ngăn chặn phosphodiesterase, ngăn chặn bớt mất độ nhầy của thụ thể choline gây nhầy, thụ thể gây tiết adrenaline, kích thích tái hấp thu choline, ngăn cản sự đóng tụ mảng beta amyloid.

Ngoài công dụng của gingko trong bệnh mạch não, sa sút trí tuệ, bồi bổ trí nhớ, ginkgo còn được dùng trong chỉ định chống ù tai và có hiệu nghiệm cho bệnh rối loạn tình dục vì dùng thuốc, trị khó chịu khi leo núi cao, giảm phản ứng dễ bị lạnh, giúp khá hơn bệnh thoái hóa điểm vàng trong mắt, suyễn và thiếu giảm oxy trong máu, trong mô.

Với số dân đến tuổi già mỗi lúc một nhiều hơn, số người bị sa sút trí tuệ và có vấn đề với đi lại ngày càng nhiều, ginkgo biloba được coi là một dược thảo khá an toàn, rẻ tiền. Thuốc này có thể hỗ trợ cho bệnh nhân bị bệnh Alzheimer, các rối loạn tâm thần tập tính của người cao tuổi như: rối loạn trí nhớ, giảm khả năng trí tuệ, lú lẫn và rối loạn trong hành vi của cư xử. Ginkgo biloba là thuốc được lựa chọn để điều trị chóng mặt và ù tai, tổn thương võng mạc do căn nguyên thiếu máu, tắc nghẽn động mạch chi dưới mãn tính. Nó làm chậm tiến triển của bệnh và nhẹ bớt triệu chứng để giảm bớt tình trạng sa sút trí tuệ. Điều quan trọng là người bệnh phải chọn lựa kỹ lưỡng loại ginkgo muốn dùng, sản phẩm cần hội đủ tiêu chuẩn lượng an toàn của terpene lactone và ginkgolic acid.

Lưu ý: cao ginkgo biloba không phải là thuốc hạ áp, không dùng để thay thế cho các thuốc hạ áp. Chưa rõ tác dụng trên phụ nữ có thai, do vậy không nên dùng cho phụ nữ có thai. Không dùng dạng thuốc chích quá 25mg cho những trường hợp say rượu, nhiễm toan hay kém dung nạp fructose sorbitol, hoặc người thiếu men fructose 1,6 – diphosphatase. Cũng đừng pha loãng với các dung dịch khác. Tác dụng phụ hiếm có như rối loạn tiêu hóa, nổi mụn, nhức đầu. Ginkgo thường được dung nạp tốt, nhưng có thể tăng nguy cơ chảy máu nếu dùng chung với warfarin, thuốc chống tiểu cầu và khi dùng chung với một số dược thảo khác.

Theo ThS. LÊ QUỐC THỊNH – suckhoedoisong.vn

Đủ về năng lượng

Đủ là không thừa mà cũng không thiếu so với nhu cầu của cơ thể. Để biết là đủ, thừa hay thiếu, nên vận dụng kết hợp nhiều biện pháp:

• Điều tra, quan sát bữa ăn hàng ngày của họ.

• Tìm hiểu cách tự đánh giá của người có tuổi về cách nuôi dưỡng mình, về cảm giác chung (khỏe, mệt, thiếu sức,…), về sức dẻo dai.

• Quan sát sắc thái, vóc dáng đi đứng.

• Đối chiếu cân nặng (thể trọng) với chiều cao. Để phòng nhầm lẫn do biến đổi bất thường của cột sống. Tuy có một vài nhược điểm cần đề phòng, phương pháp này có thể giúp chẩn đoán nhanh và sớm trạng thái thiếu nuôi dưỡng, từ đó can thiệp kịp thời và hiệu lực.

Bảo đảm về chất lượng

Có nghĩa là:
• Không gây thêm bệnh qua việc ăn uống.
• Góp phần duy trì, củng cố chất lượng sự sống khi có tuổi.

Những bệnh cần đề phòng ở người có tuổi

• Bệnh huyết áp cao
• Bệnh nhiễm mỡ xơ mạch (Atherosclerosis).
• Bệnh đái tháo đường (Diabetes Mellitus).

Những thức ăn cần quan tâm, không dùng quá mức cần

- Muối NaCl. Cần nói rõ, không nên yêu cầu người có tuổi ăn lạt hoàn toàn, vì: Không cần thiết; và còn có hại – kiêng muối hoàn toàn sẽ làm cho họ chán ăn, dẫn đến thiếu dinh dưỡng. Ở người cao tuổi, mỗi ngày có thể ăn 3-5g muối (dưới dạng nước chấm, nấu nướng,…) cũng đủ bảo đảm khẩu vị ngon miệng, không nhạt nhẽo. Người có huyết áp cao nên tránh những món quá mặn như: mắm, cá khô, đồ hộp, trứng muối,…

- Hạn chế đường mía (saccharoz) và các loại bánh, kẹo, mứt làm bằng đường. Hạn chế không có nghĩa là cấm tuyệt đối. Nếu thèm ngọt, có thể và nên dùng trái cây chín, mật ong.

- Nên hạn chế mỡ động vật bảo hòa (mỡ heo): Nhưng nên dùng mỡ dầu cá và dầu thực vật (trừ dầu dừa). Tác dụng của dầu thực vật đã được các nhóm dân cư quanh biển Địa Trung Hải biết từ lâu. Những nghiên cứu của Kensell, Sinclair (1952) đã đánh giá tốt dầu thực vật (giảm nguy cơ nhiễm mỡ xơ mạch, không có nguy cơ gây già trước tuổi).

- Một số thức ăn có thể chọn lọc, thay thế, bổ sung khi có điều kiện thuận lợi.

- Người có tuổi dễ bị thiếu các chất đạm, calci, vitamin D, và dễ mắc bệnh về hệ tim mạch. Vì thế các nhà dinh dưỡng học khuyên: Nên dùng cá thay thịt. Khuyến khích dùng nguồn đạm thực vật như: các loại rau tươi họ đậu (đậu đũa, đậu côve, đậu Hà Lan, đậu rồng,…) vì chúng có tác dụng chống táo bón, chống thối rữa trong ruột, giảm cholesterol-huyết. Khuyến khích dùng sữa tươi, sữa chua (yaourt): 250ml sữa tươi (hoặc 2 hũ yaourt) cung cấp 300mg calci. Thiếu calci, thiếu vitamin D dễ bị gãy xương (xẹp đốt sống, gãy cổ xương đùi,…). Để đảm bảo chất lượng, thức ăn phải sạch (không bị ô nhiễm) tươi, mới, được bảo quản đúng cách.
Thực đơn

Nên đa dạng, phong phú, thay đổi khi có điều kiện. Được như vậy sẽ đạt những lợi điểm sau:

• Tránh kéo dài trạng thái thừa chất này, thiếu chất kia.

• Có thể chọn lọc theo sở thích.

• Tránh nhàm chán, giúp ăn ngon miệng, tiêu hóa, hấp thu tốt.

Cách chế biến thức ăn

Cần bảo vệ giá trị dinh dưỡng – đặc biệt là các vitamin và chất chống oxy hóa. Nghệ thuật nấu nướng, tạo ra những món ăn dễ cảm tình (thơm ngon, hấp dẫn, hợp khẩu vị,…), dễ nhai, dễ nuốt, dễ tiêu hóa, dễ hấp thu.

Theo các nhà dinh dưỡng học Marie Paule Rietsch và M.Demole, khuyến khích dùng các gia vị mà người có tuổi ưa thích (như ớt, tiêu, hành, tỏi, rau thơm,…), vì gia vị giúp cải thiện khẩu vị, chống chán ăn.

Phân chia khẩu phần ăn

Khẩu phần ăn của người có tuổi nên được chia thành nhiều bữa ăn nhỏ, nhẹ, tránh ăn quá no trong một lần.
Buổi chiều tối không nên ăn quá muộn, vì như vậy sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ, có thể tạo tiền đề cho tai biến mạch não, mạch vành.

Nhà dinh dưỡng học lão khoa J.L.Schlienger khái quát những yêu cầu nêu trên bằng lời khuyên nôm na như sau:

Tự nuôi dưỡng tốt nhất là:

• Ăn tất, cái gì cũng ăn.

• Ăn đủ.

• Ăn ít nhất 3 lần trong một ngày.

• Ăn các chất sữa và phô-mai.

• Ăn rau cải và trái cây.

• Ăn thịt, cá hoặc trứng ít nhất một lần mỗi ngày.

• Uống đủ nước: mỗi ngày ít nhất cũng phải 1 lít.

• Hạn chế hoặc thận trọng trong việc tiêu thụ các chất sau đây: Mỡ động vật; đường và kẹo bánh làm từ đường; rượu…

GS.TS. Nguyễn Thiện Thành