Thể thấp nhiệt hạ chú

* Triệu chứng: âm nang nặng tức, sưng nhẹ, ấn đau, bụng dưới đau; Chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng dày. Mạch huyền sác.

* Phương pháp điều trị: thanh nhiệt giải độc, lợi thấp, ích khí.

Dùng Quốc lão thang gồm: đại điều thảo (cam thảo loại to có tằm ở lõi) 40g, rượu trắng 400ml + nước 400ml, sắc lọc bỏ bã lấy 150ml. Sắc uống ngày 1 thang, uống ấm, chia đều làm 5 lần, uống liền trong 15 ngày. Sau đó uống tiếp bài Tướng quân thang gồm: đại hoàng 12g, bối mẫu 12g, bạch chỉ 16g, cam thảo tiết 16g. Các vị trên + rượu trắng 500ml + nước 500ml, sắc lọc bỏ bã lấy 180ml. Sắc uống ngày 1 thang, chia đều làm 5 lần.

Thể can kinh uất nhiệt

* Triệu chứng: âm nang sưng to nóng đỏ, da căng bóng, sốt sợ lạnh, miệng khát, buồn nôn, đau đầu, tiểu tiện vàng sẻn hoặc âm nang thành cục cứng, bụng dưới đau tức, tinh thần mệt mỏi. Mạch huyền hoạt.

* Phương pháp điều trị: sơ can, lý khí, hoá ứ, tán kết.

Bài thuốc Long đởm tả can thang, gia vị gồm: long đởm thảo 12g, hoàng cầm 16g, chi tử 8g, trạch tả 12g, xa tiền 16g, mộc thông 12g, đương quy 12g, sinh địa 12g, sài hồ 16g, cam thảo 4g, quất hạch 12g. Các vị trên + nước 2.000ml, sắc lọc bỏ bã lấy 200ml. Sắc uống ngày 1 thang chia làm 3 lần.

Gia giảm:

- Nếu thành cục cứng khó tiêu, gia: tam lăng, nga truật, xuyên sơn giáp.

- Nếu cảm giác có thủy dịch, gia: xích phục linh, trạch tả.

Dấp cá được dùng riêng hoặc phối hợp cùng những vị khác. Liều dùng 6 – 12g/ngày (loại khô), 30 – 40g/ngày (loại tươi). Dùng ngoài không kể liều lượng.

Một số bài thuốc có dùng dấp cá:

Viêm đường tiết niệu, đái buốt, đái dắt: Rau dấp cá 30g, xa tiền thảo 20g, rau má 30g, râu ngô 24g, lá tre 20g. Sắc uống ngày 1 thang.

Trĩ bị sưng đau, chảy máu: Lá dấp cá và lá hòe mỗi thứ 40g. Giã nhỏ hai thứ đắp tại chỗ băng lại. Cho bệnh nhân nằm nghỉ tại chỗ. Đồng thời dùng bài thuốc uống trong gồm: rau dấp cá tươi 30g, cỏ mực 20g, hoa hòe (sao) 16g, ngân hoa 12g, phòng sâm 12g, đương quy 12g, thăng ma 12g. Sắc uống ngày 1 thang, sắc 3 lần uống 3 lần.

Điều trị sỏi thận: Rau dấp cá tươi 30g, rau ngổ 20g, xấu hổ 20g, kim tiền thảo 16g, lá tre 16g, râu ngô 16g, cát căn 12g. Sắc uống ngày 1 thang. 5 – 7 ngày là một liệu trình.

Ho kéo dài do phế nhiệt: Rau dấp cá 30g, tang diệp 24g, lá đinh lăng 24g, lá xương sông 24g, rau má 30g, xa tiền thảo 24g. Sắc uống ngày 1 thang, sắc 3 lần uống 3 lần.

Trẻ em sốt cao, có thể dẫn đến co giật: Rau dấp cá tươi 40g, lá hương nhu 30g. Hai thứ rửa sạch giã nhỏ, thêm một chén nước sôi để nguội uống có tác dụng hạ sốt, phòng tránh được cơn co giật.

Nhọt đinh râu: Lá dấp cá và lá rau má giã nhỏ mịn, đắp tại chỗ.

Áp-xe vú, sưng đau, người phát sốt: Rau dấp cá 30g, lá đinh lăng 30g, quả ké (sao) 12g, hoa hòe (sao) 16g, ngân hoa 12g, kinh giới 12g, hoàng kỳ 12g, mộc thông 12g, chỉ xác 10g, bồ công anh 20g, cam thảo 16g. Sắc ngày 1 thang, sắc 3 lần uống 3 lần. Đồng thời cho dùng bài thuốc đắp ngoài như sau: rau dấp cá 50g, lá mã đề 40g, lá chanh non 30g. Ba thứ giã nhỏ đắp tại chỗ băng lại.

Lương y Trịnh Văn Sỹ – SKDS

Theo Đông y đằng xay có vị ngọt, tính mát, có công hiệu giảm đau do cảm gió, thanh huyết nhiệt, giải độc lọc máu, khai khiếu, hoạt huyết, chữa mụn nhọt, thông tiểu tiện, chữa sốt, chữa tiểu đỏ… Liều dùng trung bình cho dạng thuốc sắc là  4 – 6g. Lấy lá tươi giã nhỏ đắp mụn nhọt không kể liều lượng.

Theo tài liệu Ấn Độ, đằng xay được sử dụng làm giảm  đau, kích thích tình dục, nhuận tràng, lợi tiểu, dùng lá để trị bệnh về phổi và làm thuốc an thần. Vỏ cây có chất làm se và lợi tiểu, hạt có tác dụng nhuận tràng và làm bớt đau. Toàn cây có tác dụng nhuận tràng, tăng lực, chống viêm… Hoa được sử dụng để làm tăng tinh dịch ở nam giới.

Để cùng tham khảo và áp dụng, dưới đây xin giới thiệu vài phương thuốc tiêu biểu trị bệnh từ cây đằng xay.

Chữa cảm sốt (kể cả đau đầu, ù tai, bí tiểu tiện), bạch đới: Rễ hoặc lá cây đằng xay  4 – 8g, sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần.

Chữa mụn nhọt, rắn cắn: Dùng lá tươi và hạt cây đằng xay từ 8 – 12g, giã nhỏ, thêm nước vắt lấy nước cốt uống (dùng trị cả lỵ), bã đắp lên mụn nhọt hoặc nơi vết rắn cắn.

Chữa vàng da hậu sản: Lá đằng xay 12 – 16g, nhân trần 15g, sắc lấy nước uống thay nước trong ngày. Cần uống 5 – 7 ngày liền.

Làm tăng lượng tinh dịch: Hoa đằng xay 15 – 20g, sắc hãm lấy nước uống hằng ngày (theo tài liệu của Ấn Độ).

Làm thông sữa, nhuận tràng (chữa phụ nữ tắc sữa, thiếu sữa, bệnh đường niệu, ung nhọt): Dùng đông quỳ tử 10 – 15g, sắc uống, ngày 1 thang; (đông quỳ tử tức là hạt già đã chế biến khô của cây cối xay của Trung Quốc, còn gọi là cây thương ma tên khoa học Abutilon avicenae Gaertn, họ bông Malvaceae, có vị ngọt, tính hàn, đi vào kinh đại tràng và tiểu tràng có công năng lợi tiểu, thông sữa, nhuận tràng).

BS. Hoàng Xuân Đại-Suckhoedoisong

Mãn dục nam là gì?

Tình trạng mãn kinh của phụ nữ được nhiều người biết đến nhưng “mãn kinh của đàn ông”, chính xác là mãn dục nam lại ít được nhắc tới.

Mãn dục nam có thể hiểu nôm na là sự suy giảm nội tiết tố sinh dục nam (Testosterone) trong máu, thường xuất hiện ở đàn ông sau 30 tuổi, tác động rõ rệt nhất đến cơ thể sau độ tuổi 40, với hàng loạt dấu hiệu như: sức khỏe giảm, mau bị mệt mỏi; khối cơ và lực cơ giảm; bụng to ra; giảm ham muốn tình dục, gia tăng rối loạn cương; khí sắc xấu, tóc rụng, tóc bạc, dễ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường…

Mãn dục nam không phải là bệnh cấp tính hoặc nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống, sức khỏe của đàn ông và hạnh phúc gia đình, có thể ảnh hưởng đến công việc.

Trên thế giới, vấn đề này được giới y học và người dân quan tâm nhiều năm nay, nhưng ở Việt Nam vẫn còn khá mới mẻ, chưa được phổ biến, chưa có sự nhìn nhận, đánh giá đúng mức.

Thời gian gần đây, dư luận xã hội nói chung, cũng như giới truyền thông đã có nhiều tác động tích cực để tạo những chuyển biến trong nhận thức về mãn dục nam.

Hạn chế quá trình mãn dục nam

Y học hiện đại sử dụng liệu pháp hormon thay thế để phòng và điều trị chứng mãn dục nam, tuy nhiên, liệu pháp này cần thận trọng theo dõi vì có nhiều tác dụng phụ.

Khoa học cũng có nhiều đột phá trong việc tìm ra những loại thuốc điều trị rối loạn cương khá hiệu quả, như Viagra, Levitra, Cialis nhưng tác dụng chỉ tức thời và giá rất cao.

Ở Việt Nam, dân gian từng có những phương thuốc, bài thuốc cổ truyền dành cho nam giới. Các bài thuốc, vị thuốc này có ưu điểm nổi bật là an toàn,  dược liệu lại có sẵn, vừa bồi bổ nguyên khí, tăng sinh lực cường tráng cho cơ thể, vừa kích thích cơ thể tiết hormon Testosteron một cách tự nhiên, từ đó hạn chế quá trình Mãn dục nam, giảm lão hoá, duy trì tuổi xuân và phong độ  cho nam giới.

Bá bệnh (Tongkat ali) – Cây thuốc quý cho Nam giới

Bá bệnh là cây thuốc quý được sử dụng hàng trăm năm nay tại các quốc gia Đông nam Á như Malaisia, Indonesia, Campuchia, Thái Lan… để trị nhiều bệnh.

Tác dụng của cây Bá Bệnh đã được chứng nhận và công bố rộng rãi với nhiều đề tài nghiên cứu khoa học trên thế giới, là khả năng tăng cường sức khoẻ tình dục  cho nam giới, kích thích cơ thể tăng tiết hormon giới tính nam (Testosteron) một cách tự nhiên.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu ban đầu cho thấy, tác dụng của cây Bá bệnh Việt Nam không thua kém các nước khác, mở ra triển vọng ứng dụng cây thuốc quý này để bảo vệ sức khoẻ sinh lý Nam giới, giúp duy trì hạnh phúc gia đình.

Tiến sỹ đông y Nguyễn Đinh Nhân
Bệnh viện Y học Cổ truyền Quân Đội

Các vùng ở não: tổn thương do đột quỵ sẽ gây ra

Các triệu chứng tương ứng với từng vùng

Nhận dạng sớm các triệu chứng của đột quỵ sẽ giúp can thiệp cấp cứu kịp thời, ảnh hưởng tích cực đến kết quả điều trị và tình trạng sau này của bệnh nhân. Khi có triệu chứng của đột quỵ, hãy đi khám cấp cứu ngay.

Các triệu chứng của đột quỵ bao gồm sự khởi phát đột ngột của:

1. Tê, yếu hoặc liệt mặt, tay và chân thường là ở một bên của cơ thể.

2. Rối loạn thị giác ở một hoặc 2 bên mắt, như tối mắt, mờ mắt, nhìn đôi (song thị), hoặc mù mắt.

3. Lú lẫn, rối loạn nhận thức.

4. Nói đớ hoặc nói ngọng.

5. Đi không vững, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc mất phối hợp vận động.

6. Đau đầu dữ dội.

Triệu chứng thay đổi tuỳ theo đột quỵ gây ra bởi huyết khối (cục máu đông) hoặc xuất huyết não. Vị trí của huyết khối hoặc xuất huyết và mức độ lan rộng của thương tổn ở não cũng có những biểu hiện khác nhau về mặt triệu chứng.

- Triệu chứng của đột quỵ do thiếu máu (do huyết khối bít mạch máu não) thường xảy ra ở phía cơ thể đối diện với bên não bị tổn thương. Ví dụ, đột quỵ xảy ra ở bên phải của não sẽ ảnh hưởng đến bên trái của cơ thể.

- Triệu chứng của đột quỵ do xuất huyết não giống các triệu chứng của thiếu máu não nhưng được phân biệt bởi các triệu chứng liên quan đến tăng áp lực nội sọ bao gồm nhức đầu dữ dội, buồn nôn và nôn, cổ cứng, chóng mặt, co giật, kích thích, lú lẫn và hôn mê.

Triệu chứng của đột quỵ có thể diễn tiến trong vài phút, vài giờ hoặc vài ngày, thường thì diễn tiến ngày càng nặng hơn. Ví dụ, yếu nhẹ lúc đầu có thể diễn biến đến liệt không thể cử động được tay chân ở một bên cơ thể.

+ Khi đột quỵ gây ra bởi một huyết khối lớn (đột quỵ thiếu máu) hoặc xuất huyết (đột quỵ xuất huyết), triệu chứng sẽ xảy ra đột ngột, trong vài giây.

+ Khi một động mạch đã hẹp sẵn do xơ vữa bị tắc nghẽn, các triệu chứng đột quỵ thường tiến triển từ từ trong nhiều phút đến nhiều giờ, hoặc nhiều ngày (trong những trường hợp hiếm gặp), .

+ Nếu xảy ra nhiều cơn đột quỵ nhỏ theo thời gian, bệnh nhân có thể sẽ có những thay đổi từ từ trong dáng đi, trong việc giữ thăng bằng, tư duy, hoặc ứng xử (sa sút trí tuệ trong nhũn não đa ổ).

Không phải lúc nào cũng dễ dàng cho người bệnh trong việc nhận dạng được các triệu chứng đột quỵ nhỏ. Họ có thể hiểu lầm rằng các triệu chứng này do hậu quả của tuổi già. Triệu chứng đột quỵ còn dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác cũng gây ra các triệu chứng lâm sàng tương tự.

Rau diếp cá.

Bài thuốc chữa bệnh trĩ

Lão hóa là một quá trình tất yếu; nhưng nếu trong cuộc sống hàng ngày, chúng ta duy trì thường xuyên một số nguyên tắc thì có thể làm chậm đáng kể quá trình này.

Kiểm soát stress.

Sự không thành đạt trong nghề nghiệp, sự ra đi của người thân, mâu thuẫn trong gia đình hoặc nơi làm việc, vấn đề về con cái… là những yếu tố thường xuyên tồn tại trong cuộc sống và gây nên trạng thái stress (căng thẳng thần kinh, tâm lý). Đây là một tác nhân mạnh mẽ của sự lão hóa. Muốn làm chậm lại quá trình lão hóa sinh học thì phải biết kiểm soát stress, không để cơ thể rơi vào trạng thái stress trong thời gian dài. Những người sống thọ và khỏe mạnh thường có tính cách sống ôn hòa, lạc quan, quan tâm đến mọi người và tương lai.

Dinh dưỡng hợp lý.

Mối tương quan giữa cân nặng và tuổi thọ vẫn còn chưa được làm sáng tỏ; nhưng chúng ta đã biết thừa cân và béo phì là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh như tiểu đường, tim mạch, ung thư…; đó là những căn bệnh gây tử vong hàng đầu. Chế độ ăn để phòng ngừa các bệnh này đòi hỏi hạn chế chất béo, chất đường và muối ăn; ăn đủ chất đạm, giảm lượng calo trong ngày và cung cấp thỏa đáng các vitamin và muối khoáng. Chế độ dinh dưỡng không hợp lý làm giảm trung bình 6-10 năm tuổi thọ.

Hạn chế các thói quen có hại.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng việc uống rượu, bia, hút thuốc, sử dụng các chất ma túy… làm tăng tốc độ già hóa các cơ quan trong cơ thể, mặc dù hậu quả không biểu hiện ngay lập tức và chúng ta ít khi cảm nhận được. Theo tính toán, những người nghiện thuốc lá bị giảm tuổi thọ 8-9 năm; nghiện rượu giảm 10-15 năm.

Rèn luyện thể lực.

Trong khoảng giữa 30 và 70 tuổi, cơ thể chúng ta mất khoảng 30 đến 40% khối lượng cơ bắp. Lúc này, hiệu quả cung cấp máu của tim cũng giảm không dưới 30%. Việc tập luyện thể dục thể thao thường xuyên sẽ làm chậm lại những thay đổi này khoảng 20 năm. Nhiều loại hình tập phù hợp với tuổi trung niên và tuổi già như: đi bộ nhanh, chạy bước nhỏ, đạp xe đạp (tối thiểu 3 buổi trong một tuần, mỗi buổi 30-40 phút)

Hoạt động trí óc.

Duy trì hoạt động trí óc là chìa khóa để giảm tốc độ lão hóa. Nếu đã nghỉ hưu bạn nên đọc sách, học, chơi cờ… vào thời gian rỗi để kích thích sự tư duy, phát triển trí tuệ.

Hoạt động xã hội.

Những người tính tình cởi mở, có quan hệ xã hội rộng, nhiều bạn bè thường ít bị ốm hơn người sống cô đơn, khép kín. Những ai có nhiều người thân, bạn bè sẽ ít bị tác động bởi stress và có nhiều khả năng chịu đựng với các yếu tố gây stress hơn.

Đến bác sĩ thường xuyên.

Nên đi thăm khám bác sĩ ít nhất một lần trong một năm (người già nên thường xuyên hơn). Ngoài khám lâm sàng, nên làm một số xét nghiệm như: điện tim, siêu âm tổng quát, xét nghiệm đường máu, mỡ máu… để có thông tin đầy đủ về tình trạng sức khỏe của mình và áp dụng các biện pháp điều chỉnh kịp thời.

Chăm sóc da.

70% những nếp nhăn trên da là do tác hại của tia cực tím của ánh nắng mặt trời gây ra; những tác hại của nó sẽ bộc lộ sau 15-20 năm. Các nhà da liễu đã khuyên mọi người hãy hạn chế tối đa tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, dùng các biện pháp che chắn, đội mũ nón.

Dựa trên các giả thiết về tốc độ già hóa của tế bào, các nhà di truyền học cho rằng, con người có thể sống đến 110-120 tuổi. Để sống thọ và sống khỏe mạnh thì ngay từ khi còn trẻ, mỗi người cần xây dựng cho mình một cuộc sống lành mạnh để có sức khỏe thể lực và tâm thần tốt, kìm hãm tốc độ lão hóa của các cơ quan trong cơ thể.

TS Đặng Quốc Bảo, Sức Khỏe & Đời Sống

Một số công thức nước ngâm

- Từ thạch, thạch quyết minh, đẳng sâm, hoàng kì, đương quy, tang chi, chỉ xác, ô dược, mạn kinh tử, bạch tật lê, bạch thược, đỗ trọng, ngưu tất, mỗi vị 6g, độc hoạt 18g, sắc lấy nước ngâm chân trong 60 phút.

- Câu đằng 20g và một chút băng phiến, sắc lấy nước ngâm chân 2 lần trong ngày, mỗi lần 30 – 45 phút, 10 ngày là một liệu trình.

- Câu đằng 30g, cúc hoa 15g, hạ khô thảo 15g, quyết minh tử 30g, ngưu tất 20g, bạch truật 20g, bạch cương tàm 20g, hồng hoa 15g, sắc lấy nước ngâm chân trong 30 phút, mỗi ngày 2 lần.

- Hạ khô thảo 30g, câu đằng 20g, tang diệp 15g, cúc hoa 20g, sắc lấy nước ngâm chân mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 30 phút.

- Ngô thù du 15g, hoàng bách 20g, tri mẫu 20g, sinh địa 20g, ngưu tất 20g, sinh mẫu lệ 40g, sắc lấy nước ngâm chân, mỗi ngày 2 lần.

- Tang chi 20g, tang diệp 15g, sung uý tử 20g, sắc lấy nước ngâm chân 2 lần trong ngày, mỗi lần 45 phút.

- Có thể dùng nước ấm bình thường hoặc nước khoáng nóng.

Cách ngâm chân

Dụng cụ: Tốt nhất là dùng chậu ngâm điện (loại nhập từ Trung Quốc, có bán tại các siêu thị), loại chậu này tiện lợi cho việc giữ nhiệt độ một cách tự động, ít phải chế thêm nước nóng rồi lại phải thử độ nóng làm cách quãng việc ngâm chân. Nếu không có thì nên dùng chậu gỗ vì loại chậu này giữ được nhiệt lâu, không độc và an toàn.

Nhiệt độ nước ngâm: Tuỳ theo tính chất địa lí, khí hậu, lứa tuổi, tình trạng bệnh lí, phản ứng của từng cá thể… mà lựa chọn nhiệt độ nước ngâm cho phù hợp. Nói chung, về cơ bản, nên chọn nhiệt độ trung bình từ 38 đến 43 độ C. Cơ sở xác định là, sau khi ngâm chân cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái và huyết áp được cải thiện rõ rệt.

Tư thế: Chọn tư thế ngồi trên ghế tựa, chậu ngâm có độ cao từ 20 cm trở lên, độ rộng có thể chứa đủ hai chân là được.

Thời gian ngâm chân: Mỗi ngày nên ngâm 2 lần, tốt nhất là vào lúc 10 giờ sáng và tối trước khi đi ngủ. Ngoài việc điều chỉnh huyết áp, việc ngâm chân vào buổi tối sẽ giúp giấc ngủ ngon và sâu hơn. Dân gian có câu: “Sau ăn 300 bước, trước ngủ một chậu ngâm”. Tuỳ theo công thức thuốc ngâm, tuổi tác, giới tính, tình trạng sức khoẻ, khí hậu thời tiết, tính chất công tác… nói chung thời gian ngâm chân mỗi lần chừng 30 phút là phù hợp. Những người huyết áp quá cao, khó điều chỉnh thì có thể kéo dài thời gian ngâm. Mùa đông nên ngâm dài hơn mùa hè. Tiêu chí đánh giá thời gian ngâm hợp lí là: Sau khi ngâm chân cảm thấy dễ chịu, tình trạng huyết áp được cải thiện.

Biện pháp kết hợp khi ngâm chân

Trong khi ngâm nên kết hợp day bấm một số huyệt vị và thư giãn. Day bấm huyệt, xong thực hành thư giãn.

Các huyệt vị cần day bấm là: Bách hội (là điểm giao nhau ở đỉnh đầu của đường nối đỉnh hai vành tai khi gấp tai lại và đường trục giữa cơ thể, ấn có cảm giác ê tức); ấn đường (là điểm giữa của đoạn nối hai đầu trong lông mày) và Dũng tuyền (là điểm nối 2/5 trước và 3/5 sau của đoạn nối đầu ngón chân 2 và điểm giữa bờ sau gót chân, trong chỗ lõm ở gan bàn chân). Nên dùng ngón cái hoặc ngón tay giữa để day bấm, mỗi huyệt chừng 2 phút, sao cho đạt cảm giác tức nặng là được.

Thực hành thư giãn: Tựa người vào thành ghế, toàn thân thả lỏng, mắt nhắm hờ, tập trung sự chú ý vào một điểm nhất định trên cơ thể, tốt nhất là vào Đan điền (vùng dưới rốn một chút). Thở đều, chậm và thật nhẹ đến mức để một vài sợi bông trước mũi mà không thấy lay động. Trước tiên, từ từ thở ra, bụng lõm vào rồi lại từ từ hít vào, bụng phình ra, nín thở một lát rồi lại từ từ thở ra, cứ luân phiên thở như vậy chừng 5 phút. Tiếp đó nghỉ 5 phút rồi lại lặp lại quy trình thở lần thứ hai.

Những điều cần chú ý

- Ngâm chân là liệu pháp mang tính hỗ trợ và phối hợp, những người huyết áp cao đang dùng thuốc không nên ngừng đột ngột, muốn ngừng hoặc giảm liều thuốc phải có ý kiến của bác sĩ điều trị.

- Trong khi tiến hành ngâm chân, tư tưởng hết sức thoải mái, bình thản, cần tránh căng thẳng hoặc suy nghĩ lo âu.

- Nên chọn nơi ngâm chân yên tĩnh, thoáng khí, không bị xáo trộn bởi ngoại cảnh.

- Phải kiên trì và đều đặn, tránh ngâm ngắt quãng.

- Nếu đang bị mắc các bệnh lí cấp tính có sốt do viêm nhiễm và bị bệnh xuất huyết thì không nên thực hành liệu pháp ngâm chânn

Ths. Hoàng Khánh Toàn
(Chủ nhiệm Khoa Y học dân tộc Bệnh viện TƯ quân đội 108)