Bệnh động mạch ngoại biên (PAD)

Bệnh động mạch ngoại biên là một vấn đề tuần hoàn phổ biến trong đó thu hẹp động mạch làm giảm lưu lượng máu đến tay chân.

Khi phát triển bệnh động mạch ngoại biên (PAD), tứ chi – thường là đôi chân, không nhận được lưu lượng máu đủ để theo kịp với nhu cầu. Điều này gây ra các triệu chứng, đặc biệt là chân đau khi đi bộ (claudication).

Bệnh động mạch ngoại biên cũng có khả năng là dấu hiệu của một sự tích tụ hơn chất béo trong động mạch (xơ vữa động mạch). Tình trạng này có thể làm giảm lưu lượng máu đến tim và não, cũng như đôi chân.

Thông thường, các thành công có thể điều trị bệnh động mạch ngoại vi do bỏ thuốc lá, tập thể dục và ăn một chế độ ăn uống khỏe mạnh.

Các triệu chứng

Trong khi nhiều người bị bệnh động mạch ngoại vi có triệu chứng nhẹ hoặc không có, một số người bị đau chân khi đi bộ (claudication).

Liên tục các triệu chứng bao gồm đau cơ hoặc chuột rút ở chân hoặc cánh tay kích hoạt bởi các hoạt động, như đi bộ, nhưng biến mất sau một vài phút nghỉ ngơi. Các vị trí của cơn đau phụ thuộc vào vị trí của các động mạch bị tắc hay hẹp. Đau khối cơ chắc là phổ biến nhất.

Các mức độ nghiêm trọng của claudication liên tục rất khác nhau, từ khó chịu nhẹ đến đau suy nhược. Claudication nặng liên tục có thể làm cho khó khăn cho cách đi bộ hoặc các loại hoạt động thể chất.

Triệu chứng bệnh động mạch ngoại biên bao gồm:

Đau chuột rút ở đùi, hông hoặc cơ bắp chân sau khi hoạt động, như đi bộ hoặc leo cầu thang (claudication).

Chân bị tê hoặc yếu.

Lạnh ở chân thấp hoặc bàn chân, đặc biệt là khi so sánh với chân khác.

Đau trên ngón chân, bàn chân hoặc vết thương chân không sẽ chữa lành.

Sự thay đổi màu sắc của chân.

Rụng tóc hoặc tóc tăng trưởng chậm hơn trên đôi chân.

Chậm phát triển của móng chân.

Da sáng bóng trên đôi chân.

Không có mạch hoặc mạch yếu ở chân hoặc bàn chân.

Rối loạn cương dương ở nam giới.

Nếu bệnh động mạch ngoại vi tiến triển, đau đớn thậm chí có thể xảy ra khi đang nghỉ hoặc khi nằm xuống (thiếu máu cục đau đớn khi nghỉ). Nó có thể đủ mạnh để phá vỡ giấc ngủ. Treo chân trên cạnh giường hoặc đi bộ quanh phòng có thể tạm thời làm giảm cơn đau.

Đến gặp bác sĩ khi

Nếu có đau chân, tê hay các triệu chứng khác, không bỏ chúng như là một phần bình thường của tuổi già. Gọi cho bác sĩ và làm một cuộc hẹn.

Ngay cả khi không có triệu chứng của bệnh động mạch ngoại vi, có thể cần phải được kiểm tra nếu là:

Trên 70 tuổi.

Trên 50 tuổi và có tiền sử bệnh tiểu đường hoặc hút thuốc lá.

Dưới 50 tuổi nhưng bị bệnh tiểu đường và các nguy cơ yếu tố bệnh động mạch khác, chẳng hạn như béo phì hoặc cao huyết áp.

Nguyên nhân

Bệnh động mạch ngoại vi thường là do xơ vữa động mạch. Trong xơ vữa động mạch, mảng tích tụ trong thành động mạch và giảm lưu lượng máu.

Mặc dù tim thường là trọng tâm của cuộc thảo luận của xơ vữa động mạch, bệnh này có thể và thường không ảnh hưởng đến động mạch khắp cơ thể. Khi nó xảy ra ở các động mạch cung cấp máu cho tay chân, nó gây ra bệnh động mạch ngoại vi.

Ít gặp hơn, nguyên nhân của PAD có thể là viêm mạch máu, tổn thương đến tay chân, giải phẫu học bất thường của dây chằng hoặc cơ bắp, hoặc tiếp xúc với bức xạ.

Yếu tố nguy cơ

Những yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển bệnh động mạch ngoại vi bao gồm:

Hút thuốc.

Bệnh tiểu đường.

Béo phì (chỉ số khối cơ thể một trong 30).

Huyết áp cao (140/90 milimét thuỷ ngân hoặc cao hơn).

Cholesterol cao (tổng số cholesterol trong máu hơn 240 mg / dL, hoặc 6,2 millimoles / lít).

Lớn tuổi, đặc biệt là sau khi đạt 50 tuổi.

Lịch sử gia đình mắc bệnh động mạch ngoại biên, bệnh tim, hay đột quỵ.

Vượt quá mức độ homocysteine, một thành phần protein giúp xây dựng và duy trì mô.

Những người hút thuốc hoặc bị bệnh tiểu đường có nguy cơ cao mắc bệnh động mạch ngoại vi do giảm lưu lượng máu.

Các biến chứng

Nếu bệnh động mạch ngoại vi là do một sự tích tụ các mảng bám trong mạch máu (xơ vữa động mạch), cũng có nguy cơ phát triển:

Chi thiếu máu cục bộ. Tình trạng này bắt đầu như lở loét không lành, một chấn thương hoặc nhiễm trùng chân hay tay. Thiếu máu cục bộ chi quan trọng (CLI) xảy ra khi bị thương hoặc tiến độ nhiễm trùng và có thể gây ra chết tế bào (hoại tử), đôi khi đòi hỏi phải cắt cụt các chi bị ảnh hưởng.

Đột quỵ và đau tim. Xơ vữa động mạch là nguyên nhân gây các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh động mạch ngoại biên là không giới hạn đếnchân. Mảng chất béo cũng tụ trong động mạch cung cấp cho tim và não.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Một số thử nghiệm, bác sĩ có thể dựa vào để chẩn đoán bệnh động mạch ngoại biên là:

Khám nghiệm. Bác sĩ có thể tìm thấy dấu hiệu của PAD trong một cuộc kiểm tra thể chất, chẳng hạn như vắng mặt hoặc mạch yếu dưới một khu vực hẹp của động mạch, âm thanh (bruits) trong động mạch có thể được nghe bằng ống nghe, bằng chứng của vết thương kém chữa lành trong khu vực, nơi lưu lượng máu bị hạn chế, và giảm áp lực máu ở chi bị ảnh hưởng.

Mắt cá chân, cánh tay chỉ mục (ABI). Đây là một xét nghiệm thường được sử dụng để chẩn đoán PAD. Nó so sánh huyết áp ở mắt cá chân với những áp lực máu ở cánh tay. Để có được huyết áp, bác sĩ sử dụng một đai áp suất máu thường xuyên và một thiết bị siêu âm đặc biệt để đánh giá huyết áp và dòng chảy. Có thể đi bộ trên máy chạy bộ và đọc trước và ngay sau khi tập thể dục để nắm bắt được mức độ nghiêm trọng của các động mạch bị thu hẹp trong thời gian đi bộ.

Siêu âm. Đặc biệt siêu âm, chẳng hạn như siêu âm Doppler có thể giúp bác sĩ đánh giá lưu lượng máu qua các mạch máu và xác định thu hẹp các động mạch hoặc bị chặn.

Chụp động mạch. Bằng cách tiêm một chất nhuộm màu vào mạch máu, thử nghiệm này cho phép bác sĩ xem lưu lượng máu qua động mạch vì nó sẽ xảy ra. Bác sĩ có thể theo dõi dòng chảy của các vật liệu tương phản, sử dụng kỹ thuật hình ảnh như X-ray hoặc các thủ tục được gọi là chụp cộng hưởng từ (MRA) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CTA). Ống thông chụp động mạch là một thủ tục xâm lấn nhiều hơn, liên quan đến hướng dẫn một ống thông qua động mạch ở háng đến khu vực bị ảnh hưởng và tiêm chất nhuộm màu theo cách đó. Mặc dù xâm hại, loại hình này cho phép chụp động mạch đồng thời chẩn đoán và điều trị – việc tìm kiếm diện tích thu hẹp các mạch máu và sau đó mở rộng nó với một thủ thuật nong mạch, quản lý thuốc để cải thiện lưu lượng máu.

Xét nghiệm máu. Một mẫu máu có thể được sử dụng để đo chất béo trung tính, cholesterol và để kiểm tra bệnh tiểu đường.

Phương pháp điều trị và thuốc

Điều trị bệnh động mạch ngoại vi có hai mục tiêu chính. Đầu tiên là để quản lý các triệu chứng, như đau chân, để có thể tiếp tục các hoạt động thể chất. Thứ hai là để ngăn chặn sự tiến triển của xơ vữa động mạch khắp cơ thể để giảm nguy cơ đau tim và đột quỵ.

Có thể hoàn thành các mục tiêu này với thay đổi lối sống. Nếu hút thuốc, bỏ hút thuốc là điều quan trọng nhất có thể làm để giảm nguy cơ biến chứng.

Nếu thay đổi lối sống là không đủ, cần bổ sung điều trị y tế. Bác sĩ có thể kê toa thuốc để ngăn ngừa đông máu, hạ huyết áp và cholesterol, giảm đau và các triệu chứng khác.

Thuốc men

Thuốc hạ cholesterol. Có thể dùng thuốc hạ cholesterol được gọi là statin để giảm yếu tố nguy cơ đau tim và đột quỵ. Mục tiêu cho những người có bệnh động mạch ngoại biên là giảm mật độ lipoprotein thấp (LDL), cholesterol “xấu” ít hơn 100 mg / dL (mg / dL), hoặc 2,6 millimoles / lít (mmol / L) . Mục đích thậm chí thấp hơn nếu có yếu tố nguy cơ chủ yếu bổ sung cho các cơn đau tim và đột quỵ, đặc biệt là bệnh tiểu đường hoặc hút thuốc lá vẫn tiếp tục.

Thuốc điều trị tăng huyết áp. Nếu cũng có huyết áp cao, bác sĩ có thể kê toa thuốc để hạ thấp nó. Mục tiêu của liệu pháp này là giảm huyết áp tâm thu tới 140 milimét thuỷ ngân (mm Hg) hoặc thấp hơn và áp lực máu tâm trương (số dưới) đến 90 mm Hg hoặc thấp hơn. Nếu bị tiểu đường, huyết áp mục tiêu là dưới 130/80 mm Hg.

Thuốc để kiểm soát lượng đường trong máu. Nếu cũng bị tiểu đường, nó trở nên quan trọng hơn để kiểm soát lượng đường trong máu (glucose). Nói chuyện với bác sĩ về những mục tiêu lượng đường trong máu và những bước cần thực hiện để đạt được các mục tiêu này.

Các loại thuốc để ngăn ngừa cục máu đông. Bởi vì bệnh động mạch ngoại vi có liên quan đến lưu lượng máu giảm xuống chân tay, điều quan trọng để giảm nguy cơ đông máu. Một cục máu đông hoàn toàn có thể chặn nơi thu hẹp mạch máu và gây ra cái chết mô. Bác sĩ có thể kê đơn điều trị bằng aspirin hàng ngày hoặc loại thuốc khác giúp ngăn ngừa cục máu đông, chẳng hạn như clopidogrel (Plavix).

Thuốc giảm triệu chứng. Các cilostazol (Pletal) tăng lưu lượng máu đến chân tay, cả hai bằng cách ngăn ngừa cục máu đông và mở rộng các mạch máu. Nó đặc biệt giúp các triệu chứng claudication, chân đau, cho những người có bệnh động mạch ngoại vi. Tác dụng phụ thường gặp của thuốc này bao gồm đau đầu và tiêu chảy. Thay thế cho cilostazol là pentoxifylline (Trental), tuy nhiên, thường ít hiệu quả. Nhưng tác dụng phụ hiếm gặp với thuốc này.

Nong mạch và phẫu thuật

Trong một số trường hợp, nong mạch hoặc phẫu thuật có thể là cần thiết để điều trị bệnh động mạch ngoại vi gây claudication liên tục:

Nong mạch. Trong phần này, một ống rỗng nhỏ (catheter) được luồn qua mạch máu vào động mạch bị ảnh hưởng. Ở đó, một quả bóng nhỏ trên đầu của ống thông sẽ tăng cao để mở lại các động mạch và làm phẳng tắc nghẽn vào thành động mạch, trong khi cùng một thời gian kéo dài cho động mạch mở để tăng lưu lượng máu. Bác sĩ có thể chèn một khung lưới gọi là stent vào động mạch để giữ cho nó mở. Đây là cùng một thủ tục sử dụng để mở các động mạch tim.

Phẫu thuật. Bác sĩ có thể tạo ra một vòng cầu bằng cách sử dụng một mạch từ một phần khác của cơ thể hoặc một mạch máu làm bằng vải tổng hợp. Kỹ thuật này cho phép máu chảy xung quanh – hoặc bỏ qua thu hẹp động mạch bị chặn.

Điều trị tan huyết khối. Nếu có một cục máu chặn động mạch, bác sĩ có thể tiêm một loại thuốc hòa tan cục máu đông trong động mạch tại các điểm của các cục máu đông để phá vỡ nó.

Giám sát chương trình tập luyện

Ngoài việc dùng thuốc hoặc phẫu thuật, bác sĩ có thể quy định một chương trình tập thể dục đào tạo giám sát để gia tăng khoảng cách có thể đi bộ. Thường xuyên tập thể dục cải thiện các triệu chứng của PAD bằng một số phương pháp, bao gồm việc giúp đỡ sử dụng oxy cơ thể hiệu quả hơn.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Nhiều người có thể quản lý các triệu chứng của bệnh động mạch ngoại vi và ngăn chặn sự tiến triển của bệnh thông qua việc thay đổi lối sống, đặc biệt là bỏ hút thuốc. Để ổn định hoặc cải thiện PAD:

Ngưng hút thuốc lá. Hút thuốc góp phần thắt và thiệt hại các động mạch và là một yếu tố nguy cơ quan trọng cho sự phát triển và ngày càng tồi tệ của PAD. Nếu hút thuốc, bỏ hút thuốc là điều quan trọng nhất có thể làm để giảm nguy cơ biến chứng.

Tập thể dục. Đây là một thành phần quan trọng. Thành công trong điều trị của PAD thường được đo lường bằng cách xa có thể đi bộ mà không đau đớn. Thích hợp của tập thể dục giúp cơ bắp sử dụng oxy hiệu quả hơn. Bác sĩ có thể giúp phát triển một kế hoạch tập thể dục thích hợp. Có thể giới thiệu quý vị thực hiện chương trình phục hồi claudication.

Ăn một chế độ ăn uống khỏe mạnh. Một chế độ ăn uống cho sức khỏe tim ít chất béo bão hòa có thể giúp kiểm soát huyết áp và mức cholesterol, góp phần xơ vữa động mạch. Chế độ ăn uống giàu chất dinh dưỡng – như vitamin A, B-6, C và E, folate, chất xơ; và axit béo omega 3 – liên kết với một tỷ lệ thấp hơn của bệnh động mạch ngoại vi.

Một số thuốc tránh lạnh. Biện pháp khắc phục lạnh có chứa pseudoephedrin (Advil lạnh và Sinus, Aleve, Claritin-D, Sudafed, Tylenol lạnh, Zyrtec-D, những loại khác) teo mạch máu và có thể làm tăng triệu chứng PAD.

Cẩn thận chăm sóc bàn chân

Ngoài các đề xuất trên, chăm sóc tốt cho đôi chân. Những người bị bệnh động mạch ngoại vi, đặc biệt là những người cũng bị bệnh tiểu đường, có nguy cơ bị các vết loét trên cẳng chân và bàn chân kém lành. Nghèo máu lưu thông có thể trì hoãn hoặc ngăn ngừa chữa bệnh phù hợp và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Thực hiện theo lời khuyên này để chăm sóc cho đôi chân:

Rửa chân hàng ngày, lau khô kỹ lưỡng và dưỡng ẩm thường xuyên để ngăn chặn vết nứt có thể dẫn đến nhiễm trùng. Không dưỡng ẩm giữa các ngón chân, tuy nhiên, vì điều này có thể khuyến khích tăng trưởng nấm.

Mang giày vừa vặn và tất dày khô.

Kịp thời điều trị bất kỳ bệnh nhiễm nấm bàn chân.

Hãy cẩn thận khi cắt tỉa móng tay.

Tránh đi chân trần.

Có một bác sĩ (podiatrist) điều trị bunions, ngô hoặc vết chai.

Đi khám bác sĩ khi các dấu hiệu đầu tiên của một cơn đau hoặc tổn thương da.

Thay thế thuốc

Các tác dụng làm loãng máu của bạch quả có thể cho phép những người có claudication liên tục đi bộ khoảng cách xa với nỗi đau ít hơn. Tuy nhiên, thảo dược này có thể gây chảy máu khi dùng liều cao, và nó có thể nguy hiểm nếu kết hợp với thuốc chống tiểu cầu, bao gồm aspirin, thường quy định với PAD. Nói chuyện với bác sĩ trước khi xem xét việc dùng bạch quả để giảm đau chân.

Đối phó và hỗ trợ

Bệnh động mạch ngoại biên có thể rất bực bội, đặc biệt là khi tập thể dục sẽ có đau đớn. Đừng nản lòng, tuy nhiên. Khi tiếp tục tập thể dục, sẽ gia tăng khoảng cách có thể đi bộ mà không đau đớn.

Có thể tìm thấy hữu ích để nâng cao đầu giường bằng cách 10 – 15 cm, bởi vì việc giữ chân dưới mức của tim thường làm giảm đau.

Một mẹo để giảm triệu chứng là để tránh nhiệt độ lạnh càng nhiều càng tốt. Nếu không thể tránh được lạnh, hãy mặc quần áo ấm.

Một số người thấy nó hữu ích để nói chuyện với những người khác đang trong tình cảnh tương tự. Các nhóm hỗ trợ có thể cung cấp động viên, tư vấn và hiểu biết. Hội Tim mạch cung cấp diễn đàn trực tuyến cho với PAD. cũng có thể hỏi bác sĩ nếu người đó biết bất kỳ nhóm hỗ trợ trong khu vực.

Phòng chống

Cách tốt nhất để ngăn chặn claudication là duy trì một lối sống lành mạnh. Điều đó có nghĩa là:

Bỏ hút thuốc lá nếu là một người hút thuốc.

Nếu bị tiểu đường, giữ đường huyết trong kiểm soát tốt.

Tập thể dục thường xuyên. Mục tiêu trong 30 phút ít nhất ba lần một tuần sau khi đã nhận được bác sĩ OK.

Hạ cholesterol và mức huyết áp, nếu cần thiết.

Ăn thức ăn có ít chất béo bão hòa.

Duy trì một trọng lượng khỏe mạnh.

Theo Dieutri.vn

Từ khóa: